“Hoàng Hoa sứ trình đồ” được đưa vào danh sách các di sản tư liệu thuộc chương trình ký ức thế giới khu vực châu Á – Thái Bình Dương của UNESCO

Ngày 30/5/2018, Hội nghị toàn thể lần thứ 8 Ủy ban Chương trình Ký ức thế giới khu vực châu Á - Thái Bình Dương của UNESCO (MOWCAP) họp tại Gwangju, Hàn Quốc, đã chính thức thông qua hồ sơ đưa “Hoàng hoa sứ trình đồ” vào danh sách di sản tư liệu thuộc chương trình ký ức thế giới khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Hội nghị này đã xem xét 12 hồ sơ của nhiều quốc gia: Myanma, Trung Quốc, Philippin, Hàn Quốc, Australia, Việt Nam... “Hoàng hoa sứ trình đồ” được thông qua với số phiếu 17/17 phiếu.

“Hoàng hoa sứ trình đồ” (Hành trình đi sứ Trung Hoa)là cuốn sách mô tả về một trong những hoạt động ngoại giao của Việt Nam, cụ thể là việc đi sứ của sứ bộ Đại Việt sang Trung Hoa, thể hiện việc giao lưu giữa nước ta với các quốc gia ở khu vực Châu Á-Thái Bình Dươngở thế kỷ thứ XVIII.

Phần chính của cuốn sách là các trình đồ (bản đồ hành trình) mô tả đầy đủ, chi tiết hành trình của các đoàn sứ bộ Đại Việt, do Đình  nguyên Thám hoa Nguyễn Huy Oánh (1713-1789) biên tập, hiệu đính và chú thích từ các tài liệu của nhiều thế hệ đi sứ trước, đồng thời bổ sung các tư liệu liên quan đến chuyến đi năm 1766-1767 do chính ông làm Chánh sứ. Điều này là sự thể hiện của truyền thống kế thừa tư liệu sứ trình giữa các sứ đoàn Đại Việt xưa.

Các trình đồ trong tập sách được vẽ bằng 3 màu, ghi chépvề: thời gian và địa điểm qua các nơi dừng nghỉ theo lộ trình thủy bộ; chiều đi và chiều về; ngày lưu trú và các hoạt động của đoàn sứ bộ; chiều dài của mỗi dịch trạm, chiều dài toàn bộ đường thủy bộ đi sứ; kiến trúc và thời gian xây các cửa cung của Yên Kinh; các ghi chép tỉ mỉ về địa hình sông núi, phong cảnh, con người và nghi lễ ngoại giao khi qua các địa phương của Trung Quốc và Việt Nam.

Tập sách được phiên âm và dịch bởi các nhà nghiên cứu của Viện Hán Nôm, từ bản chép tay duy nhất còn lại được lưu giữ tại tư gia họ Nguyễn Huy ở làng Trường Lưu (nay thuộc xã Trường Lộc, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh),lời giới thiệu bằng tiếng Việt và tiếng Anh do TS. Nguyễn Tuấn Cường (Viện trưởng Viện Nghiên cứu Hán Nôm) và GS.VS. Nguyễn Huy Mỹ (hậu duệ đời thứ 16 dòng họ Nguyễn Huy) viết. Cuốn sách đượcNhà xuất bản Đại học Vinh tổ chức biên tập, xuất bảnvà nạp lưu chiểu quý 1 năm 2018. Đây thực sự là một tác phẩm quý hiếm và độc đáo, có giá trị nhiều mặt: địa lí, lịch sử, chính trị, ngoại giao, văn hoá, phong tục, nghệ thuật, kiến trúc, du lịch... xứng đáng để được giới thiệu đến đông đảo bạn đọc trong cả nước.