Sáng ngày 24 tháng 3 năm 2026 (tức ngày 6 tháng 2 năm Bính Ngọ), tại di tích quốc gia Đền Thanh Liệt, UBND xã Hưng Nguyên Nam đã long trọng tổ chức khai mạc Lễ hội Đền Thanh Liệt năm 2026.

Màn trống khai mạc lễ hội

  Tham dự lễ khai mạc có ông Bùi Công Vinh - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng đại diện các phòng, đơn vị trực thuộc Sở; lãnh đạo Đảng ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ xã Hưng Nguyên Nam; đại diện các phòng, ban, cơ quan đoàn thể, doanh nghiệp đóng trên địa bàn xã Hưng Nguyên Nam cùng đông đảo Nhân dân và du khách thập phương.

Đại biểu và Nhân dân tham dự lễ khai mạc

Tương truyền, đền được xây dựng vào cuối thời Hậu Lê, ban đầu chỉ là một ngôi miếu nhỏ. Do bị thiên nhiên tàn phá, đền được xây dựng lại vào thời Nguyễn. Đây là nơi thờ các nhân thần có công đánh giặc cứu nước như Sát Hải Đại vương Hoàng Tá Thốn, Nguyễn Biểu và các vị thủy thần như Long Vương, Hà Bá, Thủy Tinh Phu Nhân, Ngũ Vị Hoàng Vương, Đào Hoa công chúa, Sơn Liêu Độc Cước, Bản Thổ Tích Phúc Thùy Hưu,… là các vị thần bảo vệ, giúp dân làm ăn yên ổn, phát đạt trên sông nước.

Cùng với việc xây dựng đền, dân làng cũng thống nhất tổ chức lễ hội vào dịp đầu tháng Hai âm lịch hàng năm và duy trì cho đến ngày nay. Lễ hội diễn ra trên một không gian khá rộng, trong đó, tập trung ở hai địa điểm: Đền Thanh Liệt và đoạn sông Lam thuộc địa phận xã Hưng Lam. Phần lễ được thực hiện với nhiều nghi thức nghi thức độc đáo: Lễ Xổ dầm - hạ thủy các trải (thuyền) bơi xuống sông để kiểm tra sự an toàn của thuyền trước khi vào hội, đồng thời xin phép cho các tay trải vào bơi thử và luyện tập); Lễ rước - rước các vị thần lên thượng cận rồi rước về hạ cận); Lễ tế trên sông - với các nghi lễ: lễ chiêu nghinh Hạ cận, Thượng cận, Kỳ yên, tống long chu, sái hến (thả hến nhỏ xuống sông); Lễ chặt văng - báo cáo với thần linh lễ hội đã kết thúc, xin được trả lại các đồ tế khí...

Với những nghi thức, nghi lễ đặc sắc mang đặc trưng của vùng sông nước, Lễ hội Đền Thanh Liệt đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia (tại Quyết định số 3609/QĐ-BVHTTDL ngày 27/9/2018).

Ông Bùi Công Vinh - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch dâng hương tại đền Thanh Liệt

Lễ hội Đền Thanh Liệt năm nay được tổ chức từ ngày 22 đến 25 tháng 3 năm 2026 (tức ngày 4 đến 7 tháng 2 năm Bính Ngọ), gồm 2 phần: Phần lễ diễn ra trang nghiêm, thành kính theo nghi thức cổ truyền, bao gồm: Lễ Mộc dục, lễ Rước Hến, lễ Yết cáo, lễ Đại tế và lễ Tạ. Trong đó, nhiều nghi thức tế lễ còn giữ được bản sắc đặc trưng của vùng sông nước như lễ Rước (kết hợp rước thủy và rước bộ) và lễ tế trên sông, với ý nguyện cầu cho mưa thuận gió hòa, trời yên sóng lặng, thủy tộc sinh sôi phát triển, ngư dân đánh bắt được nhiều tôm cá, cào được nhiều hến, xua đuổi ôn hoàng dịch tễ và cuộc sống được bình an, khang thái.

Khung cảnh Lễ rước

Trước đó, phần hội được tổ chức sôi nổi với nhiều hoạt động văn hóa thể thao và các trò chơi dân gian đặc sắc như bóng đá, kéo co, đập niêu..., trong đó, trò chơi kéo co thu hút 31 đội đến từ các xóm, làng, trường học trên địa bàn xã tham gia, với những màn thi đấu kịch tính, sôi nổi, mang lại nhiều tiếng cười, sự vui tươi, phấn khởi cho những người tham gia lễ hội.

Sôi nổi trò chơi kéo co

Hấp dẫn trò đập niêu

Đặc biệt, trong khuôn khổ lễ hội còn có chương trình trưng bày sản phẩm đặc trưng, sản phẩm làng nghề, sản phẩm OCOP, sản phẩm nông nghiệp của địa phương thu hút đông đảo Nhân dân và du khách đến tham quan, khám phá. Hoạt động này góp phần giới thiệu tiềm năng và lợi thế của xã Hưng Nguyên Nam, tạo cơ hội để các làng nghề truyền thống tìm kiếm thị trường tiêu thụ sản phẩm trong thời gian tới.

Lãnh đạo địa phương tham quan gian hàng trưng bày sản phẩm của địa phương

Lễ hội đền Thanh Liệt thể hiện bản sắc văn hóa đặc trưng của vùng hạ lưu sông Lam. Đây là lễ hội gắn với tín ngường thờ thần mà trong đó có sự hỗn dung của cả nhân thần và nhiên thần, cũng là một trong số ít các lễ hội truyền thống của Nghệ An còn lưu giữ được nhiều yếu tố mang tính bản sắc mà không bị ảnh hưởng nhiều bởi sự giao thoa, hội nhập văn hóa từ bên ngoài./.