Bác Hồ trồng cây đa tại Công viên Thống Nhất, mở đầu Tết trồng cây do Người phát động (11/01/1960). Ảnh: Tư liệu

Ngày 11/01 không chỉ là mốc thời gian trong lịch sử, mà còn là biểu tượng của tư tưởng phát triển bền vững, gắn kết con người với thiên nhiên, bắt nguồn từ hành động trồng cây của Chủ tịch Hồ Chí Minh năm 1960 - mở đầu phong trào “Tết trồng cây”. Trải hơn sáu thập kỷ, truyền thống này được kế thừa và thể chế hóa thành Ngày Cây xanh Việt Nam, thể hiện tầm nhìn chiến lược về phát triển cảnh quan, môi trường sống xanh - sạch - đẹp cho đô thị và nông thôn hiện nay.

Cách đây 66 năm, vào ngày 11/01/01960, tại Công viên Bảy Mẫu (nay là Công viên Thống nhất, Hà Nội), Bác Hồ trực tiếp trồng một cây đa, mở đầu “Tết trồng cây” đầu tiên. Hành động này không chỉ là biểu tượng của sự khởi động phong trào, mà còn là lời nhắn nhủ sâu sắc về mối quan hệ giữa con người với thiên nhiên - phải chăm chút, bảo vệ và gìn giữ môi trường sinh thái cho hiện tại và mai sau. Kể từ đó, mỗi độ xuân về, người dân cả nước lại cùng nhau tham gia trồng cây, góp phần xanh hóa đô thị, phủ xanh đất trống đồi trọc, tạo bóng mát, điều hòa khí hậu, góp phần hạn chế biến đổi khí hậu và hình thành thói quen sống xanh trong cộng đồng.

“Mùa xuân là Tết trồng cây, làm cho đất nước càng ngày càng xuân” - câu thơ Bác dạy đã đi vào đời sống của mọi tầng lớp nhân dân, trở thành lời nhắc nhở về trách nhiệm lâu dài đối với môi trường. Hồ Chí Minh không chỉ viết bài kêu gọi, mà còn tự mình thường xuyên trồng rau, trồng cây trong nhiều hoàn cảnh khác nhau, từ chiến khu đến vườn Phủ Chủ tịch, thể hiện tầm nhìn chiến lược về môi trường sinh thái - điều còn rất mới mẻ trong thời kỳ đó. Phong trào “Tết trồng cây” vì thế không chỉ là thanh niên, công nhân trồng vài cây vào ngày đầu năm, mà đã trở thành một phong tục tốt đẹp của dân tộc, gắn với tinh thần lao động, trách nhiệm cộng đồng và ý thức bảo vệ môi trường.

Chính phủ Việt Nam đã ban hành Nghị định số 258/2025/NĐ-CP ngày 09/10/2025 về quản lý công viên, cây xanh, mặt nước. Nghị định quy định ngày 11/01 hằng năm là “Ngày Cây xanh Việt Nam”, thể hiện sự kế thừa và thể chế hoá quan điểm về vai trò cây xanh trong đời sống và quy hoạch đô thị. Quy định này chính thức có hiệu lực từ năm 2026, nhằm nhấn mạnh vai trò của công viên, cây xanh và mặt nước là những hạ tầng thiết yếu trong phát triển đô thị hiện đại, góp phần nâng cao chất lượng sống của người dân. Theo các nhà chuyên môn, việc xác định Ngày Cây xanh Việt Nam là bước chuyển biến tư duy trong quản lý môi trường đô thị, coi cây xanh và mặt nước là yếu tố quan trọng trong quy hoạch không gian sống, phát triển bền vững và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Chăm sóc cây cảnh tại Quảng trường Hồ Chí Minh

Tại Nghệ An, “Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ” được duy trì và phát huy mạnh mẽ trong toàn tỉnh, trở thành nét đẹp văn hóa truyền thống của người dân xứ Nghệ. Với sự nỗ lực của các cấp, ngành và Nhân dân trong tỉnh, diện tích rừng trồng tại Nghệ An ngày càng mở rộng, chất lượng rừng được nâng cao. Rừng tự nhiên trong toàn tỉnh được quản lý và bảo vệ tốt hơn; diện tích, năng suất và chất lượng rừng trồng tăng nhanh, độ che phủ rừng của tỉnh được duy trì ổn định trên 58%, góp phần quan trọng bảo vệ môi trường sinh thái, giảm thiểu tác hại do thiên tai gây ra. Phong trào trồng cây, trồng rừng, chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng đã tạo công ăn việc làm, tăng thêm thu nhập, ổn định đời sống cho hàng chục ngàn hộ gia đình vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn. Đời sống của người làm nghề rừng ngày càng được cải thiện, nhiều hộ gia đình đã giàu lên từ phát triển kinh tế rừng, góp phần thực hiện nhanh chủ trương xóa đói, giảm nghèo và giữ vững an ninh - quốc phòng trên địa bàn tỉnh.

Tỉnh Nghệ An nhận thức rất rõ: Trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu đang gây ra những thách thức lớn, thiên tai, bão lũ xảy ra thường xuyên hơn, việc trồng cây, gây rừng không chỉ mang ý nghĩa môi trường mà còn là nhiệm vụ chiến lược vì sự phát triển bền vững của tỉnh và đất nước. Trồng thêm cây xanh chính là giải pháp hiệu quả để chống xói mòn, bảo vệ nguồn nước, tạo sinh kế ổn định cho người dân và góp phần giảm thiểu tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu. Đối với các vùng đô thị, trung tâm công nghiệp, trồng thêm cây xanh còn góp phần hạn chế ô nhiễm môi trường, giữ cho không khí trong lành. Cùng đó, Nghệ An còn phát động phong trào "Mỗi người trồng một cây, mỗi nhà trồng một rừng nhỏ" để lan tỏa tinh thần hưởng ứng mạnh mẽ từ mọi tầng lớp nhân dân. Phát huy vai trò của thanh niên, học sinh, lực lượng vũ trang trong các hoạt động trồng cây và bảo vệ rừng. Nghệ An ưu tiên phát triển các mô hình rừng gỗ lớn, rừng thâm canh, rừng phòng hộ ven biển nhằm đảm bảo cả mục tiêu kinh tế và sinh thái.

Trong bối cảnh phát triển nhanh và quá trình đô thị hóa mạnh mẽ, vai trò của cây xanh càng trở nên quan trọng. Cây xanh không chỉ tạo cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp mà còn giúp lọc không khí, giảm ô nhiễm, điều hòa nhiệt độ, giảm tiếng ồn và cung cấp không gian thư giãn cho người dân. Việc duy trì và mở rộng diện tích cây xanh là một phần của chiến lược phát triển đô thị bền vững, góp phần giảm hiệu ứng đảo nhiệt đô thị và thích ứng với biến đổi khí hậu. Ngoài ra, hoạt động trồng cây còn gắn với giáo dục môi trường cho thế hệ trẻ, thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng trong việc gìn giữ và mở rộng các không gian xanh công cộng. Những công viên, tuyến phố cây xanh, khoảng không xanh ở đô thị ngày nay đều là kết quả lâu dài của tư duy “xanh hóa” từ phong trào do Bác Hồ khởi xướng./.