Ảnh minh họa

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch triển khai chương trình trải nghiệm văn hóa số

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch vừa ban hành Chương trình thúc đẩy trải nghiệm văn hóa số để khuyến khích người dân tiếp cận các sản phẩm văn hóa trên môi trường số. Với quan điểm lấy người dân làm trung tâm trong tiếp cận văn hóa số; người dân vừa là người tiếp nhận, tiêu dùng, vừa là chủ thể sáng tạo và tương tác với văn hóa số; bảo đảm mọi người dân tiếp cận văn hóa số một cách công bằng, dễ dàng, không bị phân biệt bởi độ tuổi, địa lý, trình độ, điều kiện kinh tế. Việc tổ chức trải nghiệm văn hóa số cần bảo đảm các sản phẩm văn hóa được thiết kế theo hướng dễ tiếp cận, dễ trải nghiệm, có tính tương tác và hấp dẫn, phù hợp với thói quen sử dụng nền tảng số của người dân; qua đó từng bước hình thành nhu cầu, thói quen tiếp cận, sử dụng và gắn bó lâu dài với các sản phẩm văn hóa số, tạo nền tảng cho phát triển công nghiệp văn hóa trên môi trường số.

Mục tiêu của chương trình hướng tới là để mọi người dân được tiếp cận công bằng, thuận lợi và an toàn với các sản phẩm văn hóa trên môi trường số; nâng cao nhận thức, kỹ năng số và năng lực văn hóa số cho cộng đồng; khuyến khích người dân tham gia sáng tạo, chia sẻ và phổ biến sản phẩm văn hóa số mang đậm bản sắc dân tộc; hình thành hệ sinh thái văn hóa số lành mạnh, sáng tạo và bao trùm; tận dụng tối đa hạ tầng công nghệ và nền tảng số hợp pháp để mở rộng khả năng truy cập nội dung văn hóa đa dạng, chất lượng, góp phần xây dựng xã hội số phát triển toàn diện, lành mạnh.

Để triển khai hiệu quả chương trình, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa ra 05 nhóm nhiệm vụ, giải pháp cần tập trung triển khai, gồm:

1. Nâng cao kỹ năng số và nhận thức văn hóa số cho người dân, đặc biệt là giới trẻ và người cao tuổi. ở nhóm này tập trung: Tổ chức các chương trình đào tạo kỹ năng số cộng đồng; Xây dựng và phát triển nền tảng học tập trực tuyến thân thiện với người dân; Đưa nội dung giáo dục văn hóa số vào trường học và hoạt động đoàn thể; Tăng cường truyền thông, nâng cao nhận thức cộng đồng; Xây dựng mạng lưới tình nguyện viên, cộng đồng hỗ trợ kỹ năng số

2. Hỗ trợ, tạo điều kiện để mọi người dân truy cập văn hóa số, quan tâm đến đến vùng sâu, vùng xa. Trong nhóm nhiệm vụ này tập trung: Tận dụng tối đa các nền tảng số, mạng xã hội và hạ tầng viễn thông, internet; Nghiên cứu để xây dựng các điểm truy cập công cộng và trung tâm học tập số cộng đồng; Phát triển các nền tảng văn hóa số thân thiện với người dùng địa phương với ngôn ngữ bản địa, giao diện đơn giản, dễ sử dụng.

3. Phát triển nội dung văn hóa số đa dạng, lành mạnh, phù hợp với bản sắc văn hóa Việt Nam. Nhóm nhiệm vụ này tập trung: Hỗ trợ sáng tạo và sản xuất nội dung văn hóa số mang đậm bản sắc dân tộc; Xây dựng kho nội dung văn hóa số quốc gia để người dân có thể truy cập miễn phí; Tăng cường kiểm duyệt, định hướng nội dung lành mạnh trên môi trường số.

4. Khuyến khích cộng đồng tham gia sáng tạo, chia sẻ sản phẩm văn hóa số trên các nền tảng trực tuyến nhằm: Tạo môi trường sáng tạo thuận lợi và hỗ trợ kỹ thuật cho cộng đồng; Phát động các cuộc thi về phát triển văn hóa số với chủ đề về di sản văn hóa, truyền thống, phong tục tập quán và các giá trị tốt đẹp của con người, văn hóa Việt Nam; Xây dựng cộng đồng và mạng lưới kết nối người sáng tạo nội dung văn hóa số

5. Tăng cường phối hợp giữa nhà nước, doanh nghiệp và tổ chức xã hội trong phát triển hệ sinh thái văn hóa số tập trung: Thiết lập, lồng ghép vào các chương trình liên quan đến hợp tác công - tư - xã hội trong phát triển văn hóa số; Xây dựng mạng lưới đối tác văn hóa số liên ngành; Tăng cường vai trò của doanh nghiệp công nghiệp văn hóa và doanh nghiệp công nghệ trong việc thiết kế trải nghiệm, phân phối và từng bước thương mại hóa các sản phẩm văn hóa số để các nghệ nhân, nhà sáng tạo có thể tham gia hoạt động nghệ thuật, kinh tế văn hóa số trên nền tảng công nghệ mới…

Nghệ An triển khai chương trình trải nghiệm văn hóa số

Nghệ An - vùng đất giàu truyền thống và di sản văn hóa đang đứng trước nhiều cơ hội, thách thức trong bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa quý báu của địa phương. Công nghệ số là công cụ và tạo động lực, giúp kho tàng di sản xứ Nghệ được lưu giữ, lan tỏa và tiếp cận công chúng rộng rãi, sinh động hơn. Công nghệ hiện đại giúp Nghệ An từng bước tạo ra sản phẩm văn hóa mang tính thẩm mỹ và giá trị ứng dụng cao, góp phần xây dựng nền công nghiệp văn hóa năng động, có sức cạnh tranh.

Hiện nay Nghệ An đang từng bước triển khai ứng dụng công nghệ số tại bảo tàng và các di tích. Bảo tàng Nghệ An - Xô Viết Nghệ Tĩnh là minh chứng rõ nét cho sự “lột xác” không gian lưu giữ truyền thống thành điểm đến văn hóa số hiện đại. Việc kết hợp hài hòa giữa trưng bày truyền thống với các phương tiện truyền thông đa phương tiện và hệ thống tương tác đã tạo nên không gian trải nghiệm mới mẻ, hấp dẫn, thu hút công chúng và truyền tải tốt hơn giá trị di sản. Không gian số 3D của phòng trưng bày “Đất và người Nghệ An” tại Bảo tàng mang đến cho du khách cơ hội khám phá bằng nhiều ứng dụng công nghệ hiện đại như trưng bày ảo, tham quan tương tác 3D, thuyết minh tự động, trải nghiệm qua kính thực tế ảo. Những công nghệ này cho phép người xem “bước vào” các di tích lịch sử - văn hóa, tái hiện những không gian đã mất hoặc khó tiếp cận, từ đó mở rộng khả năng tìm hiểu, cảm nhận di sản mà không bị giới hạn bởi không gian, thời gian. Du khách rất thú vị khi đến với bảo tàng. Việc ứng dụng hệ thống AI trong phần trưng bày tại Bảo tàng cho phép du khách đặt câu hỏi và nghe thuyết minh tự động về các hiện vật. Các bảo vật quốc gia và hiện vật quý giá được trình chiếu dưới dạng hình ảnh 3D mapping cho phép khách tham quan chạm vào, xoay và xem xét chi tiết ở mọi góc độ.

Tại Trung tâm Nghệ thuật truyền thống tỉnh, loại hình văn hóa phi vật thể như dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh đang được thu thập, ghi âm, ghi hình để hình thành một kho tư liệu số hoàn chỉnh. Trung tâm thường xuyên mở các lớp đào tạo cho nghệ nhân và những người nắm giữ di sản, giúp họ tự ghi hình, ghi âm và tư liệu hóa các trình diễn dân gian bằng những công cụ số đơn giản. Trung tâm khuyến khích sự tham gia của lực lượng thanh niên, sinh viên công nghệ thông tin trong các dự án số hóa nhằm góp phần bảo tồn di sản.

Tại các địa phương, thay vì chỉ dựa vào phương pháp lưu trữ truyền thống vốn dễ bị tác động bởi thời gian và môi trường, nhiều cơ quan quản lý, chính quyền địa phương và cộng đồng đã bắt tay xây dựng hệ thống số hóa di sản một cách bài bản. Tại các xã Vạn An, Yên Thành, Quỳnh Anh…, chính quyền địa phương và Ban Quản lý di tích tỉnh phối hợp với đội ngũ tình nguyện viên trẻ sử dụng flycam và máy quét 3D cầm tay để số hóa những công trình kiến trúc cổ như đình, chùa, nhà thờ họ, các văn bia, sắc phong cổ. Hoạt động giúp tạo ra một bản sao kỹ thuật số vĩnh cửu, giúp lưu giữ di sản trước nguy cơ thiên tai hoặc hư hại. Tại các xã Tân Kỳ, Giai Xuân, Nghĩa Đồng, Tân Phú… đã hoàn thành số hóa 100% các di tích lịch sử - văn hóa được xếp hạng. Nhiều địa phương lựa chọn giải pháp tiếp cận đơn giản nhưng hiệu quả gắn mã QR tại lối ra vào mỗi di tích để du khách tự khám phá….

Tại các trường học, nhiều trường học khuyến khích học sinh thực hiện các dự án nhỏ về di sản địa phương, sử dụng công cụ số như làm video TikTok, podcast, hay infographic để giới thiệu về Làng Sen, thành cổ Vinh hay các nghề truyền thống. Mạng xã hội cũng là kênh lan tỏa hiệu quả. Các fanpage và kênh YouTube chuyên về văn hóa Nghệ An thường xuyên chia sẻ video, bài viết về lễ hội truyền thống, dân ca, hay món ăn đặc trưng, tạo ra không gian thảo luận mở, thu hút kiều bào và du khách quốc tế.

Hiện Nghệ An đang xây dựng các cơ chế hợp tác chặt chẽ giữa Nhà nước, cộng đồng và các doanh nghiệp công nghệ để kho tàng di sản xứ Nghệ được gìn giữ, phát huy giá trị bền vững./.