Hướng tới Tuần lễ Biển và Hải đảo Việt Nam năm 2026, sáng ngày 05/6/2026, tại phường Cửa Lò, tỉnh Nghệ An, Bảo tàng Nghệ An - Xô Viết Nghệ Tĩnh đã phối hợp với Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề: “Văn hóa biển - Kết nối qua các trưng bày bảo tàng”. Đây là diễn đàn khoa học có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, quy tụ đông đảo giới chuyên gia nhằm tìm kiếm các giải pháp bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa biển gắn liền với dòng chảy thời đại.

Toàn cảnh Hội thảo

Hội thảo có sự tham gia của PGS.TS. Lâm Bá Nam - Chủ tịch Hội Dân tộc học và Nhân học Việt Nam; PGS.TS. Lê Hải Đăng - Giám đốc Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam; ông Bùi Công Vinh - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Nghệ An. Đặc biệt, sự kiện còn thu hút gần 60 nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý văn hóa, giảng viên, cán bộ bảo tàng cùng đại diện ban quản lý các di tích trên địa bàn tỉnh Nghệ An.

Phát biểu chào mừng tại hội thảo, ông Bùi Công Vinh - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nghệ An khẳng định tầm quan trọng chiến lược của di sản biển. Ông nhấn mạnh: "Văn hóa biển chính là sợi dây kết nối và là nền tảng quan trọng trong đời sống của cư dân. Việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa biển thông qua hoạt động trưng bày, giáo dục và số hóa đang trở thành yêu cầu cấp thiết."

Theo ông Vinh, hội thảo là cơ hội thiết thực để tập hợp trí tuệ từ các chuyên gia, từ đó nâng cao nhận thức cộng đồng và đề xuất được những giải pháp mang tính chiến lược dài hạn cho tương lai.

Tiếp mạch tư duy đó, trong báo cáo đề dẫn hội thảo, PGS.TS. Lê Hải Đăng - Giám đốc Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam đã làm rõ bối cảnh và sứ mệnh mới của hệ thống bảo tàng hiện đại. PGS.TS. Lê Hải Đăng khẳng định, việc tổ chức hội thảo ngay trong bối cảnh Tuần lễ Biển và Hải đảo Việt Nam năm 2026 mang một ý nghĩa kết nối vô cùng sâu sắc giữa công tác nghiên cứu khoa học thuần túy với hoạt động thực tiễn mang tính giáo dục tại bảo tàng.

PGS.TS. Lê Hải Đăng - Giám đốc Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam báo cáo đề dẫn hội thảo 

Qua đó, một thông điệp mạnh mẽ đã được đưa ra: Bảo tàng ngày nay không đơn thuần là không gian tĩnh lặng để lưu giữ những ký ức phủ bụi thời gian, mà phải trở thành một thực thể sống động nơi quá khứ được đặt trong sự đối thoại sòng phẳng, tương tác và trải nghiệm liên tục với cuộc sống hiện tại.

Đại biểu trình bày tham luận tại Hội thảo

Tại phiên thảo luận, các đại biểu và nhà khoa học đã tập trung trí tuệ, trao đổi thẳng thắn và đa chiều xoay quanh nhiều nhóm vấn đề cốt lõi:

Nhận diện giá trị văn hóa biển: Đi sâu phân tích các đặc trưng, giá trị vật thể và phi vật thể của văn hóa biển Việt Nam nói chung và vùng biển Nghệ An nói riêng.

Kinh nghiệm đổi mới trưng bày: Chia sẻ các mô hình, phương pháp xây dựng những không gian trưng bày chuyên đề về biển đảo sao cho hấp dẫn, mạch lạc và giàu sức hút.

Ứng dụng công nghệ số: Nhấn mạnh việc đưa công nghệ hiện đại (như thực tế ảo 3D, màn hình tương tác, diễn giải di sản bằng kỹ thuật số) vào không gian bảo tàng nhằm tối ưu hóa trải nghiệm khách tham quan.

Hội thảo khoa học “Văn hóa biển - Kết nối qua các trưng bày bảo tàng” đã khép lại với nhiều kết quả chuyên môn giá trị. Thông qua hệ thống các bài tham luận chất lượng và những phiên tranh luận học thuật sôi nổi, hội thảo đã làm sáng tỏ một cách thuyết phục vai trò "người kể chuyện" của hệ thống bảo tàng.

Bằng những hiện vật vô tri, bảo tàng có sứ mệnh thổi vào đó linh hồn để kể tiếp những câu chuyện bi tráng, hào hùng về biển cả; lan tỏa tình yêu quê hương, biển đảo thiêng liêng đến mọi tầng lớp Nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ. Từ đó, khơi dậy ý thức trách nhiệm cá nhân trong việc bảo tồn di sản của cha ông và vun đắp khát vọng lớn lao: đưa dân tộc Việt Nam vươn ra biển lớn, phát triển mạnh mẽ và thịnh vượng trong thời kỳ hội nhập quốc tế toàn diện.

Một trong những điểm nhấn đặc biệt, thu hút sự quan tâm lớn của các đại biểu và khách tham quan tại hội thảo là không gian trưng bày chuyên đề “Tự hào biển đảo quê hương”. Chuyên đề do Bảo tàng Nghệ An - Xô Viết Nghệ Tĩnh xây dựng và thực hiện một cách trang trọng, khoa học.

Đại biểu tham quan không gian trưng bày chuyên đề

Với quy mô gần 80 tư liệu, hình ảnh, bản đồ cổ quý giá, triển lãm được thiết kế dựa trên sắc xanh nước biển chủ đạo, kết hợp khéo léo với các họa tiết nước và hoa sen cách điệu, mang lại hiệu ứng thị giác hiện đại nhưng vẫn đậm đà bản sắc dân tộc. Toàn bộ hệ thống tranh ảnh được in bằng công nghệ decal chất lượng cao phủ bóng trên nền fomex chắc chắn, cố định trên chân đỡ inox cơ động, tạo nên một không gian triển lãm chuyên nghiệp và hài hòa.

Đại biểu tham dự hội thảo chụp cảnh lưu niệm

Sự thành công của hội thảo không chỉ khẳng định vị thế chuyên môn của Bảo tàng mà còn mở ra những hướng đi mới, mang tính đột phá cho công tác trưng bày, giáo dục di sản biển đảo tại địa phương trong thời gian tới./.