Sáng ngày 28/7/2026 (tức ngày 15/6 năm Bính Ngọ), trong không gian linh thiêng tại đền Tam Tòa, xã Phúc Lộc, tỉnh Nghệ An long trọng tổ chức khai mạc Lễ hội Đền Tam Tòa năm 2026, tri ân, tưởng niệm Uy Minh Vương Lý Nhật Quang - vị danh thần triều Lý được nhân dân xứ Nghệ suy tôn là phúc thần, người có công lao to lớn đối với sự nghiệp xây dựng và phát triển vùng đất Hoan Châu.

Chương trình văn nghệ khai mạc lễ hội

Tham dự lễ khai mạc có bà Quách Thị Cường - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nghệ An; ông Cao Mạnh Lân - Phó Trưởng Ban Quản lý Di tích Nghệ An cùng đại diện các sở, ban, ngành, chính quyền địa phương và đông đảo nhân dân, du khách.

Đại biểu và Nhân dân tham dự lễ hội

Trong hệ thống các di tích thờ Uy Minh Vương Lý Nhật Quang trên địa bàn Nghệ An, đền Tam Tòa có vị trí đặc biệt bởi không chỉ là nơi phụng thờ vị danh thần triều Lý mà đây còn là vùng đất gắn với quá trình khai cơ, lập làng của Tri Châu Lý Nhật Quang. Theo truyền ngôn của Nhân dân địa phương cho biết, Lý Nhật Quang đã chọn vùng đất này để xây dựng doanh trại và khai cơ lập nên 7 làng làng cổ dưới chân núi Đại Huệ, góp phần mở mang đất đai và ổn định đời sống nhân dân.

Là Hoàng tử thứ tám của vua Lý Thái Tổ, Uy Minh Vương Lý Nhật Quang được triều đình giao trấn nhậm Hoan Châu vào đầu thế kỷ XI. Trong gần mười sáu năm đảm nhiệm trọng trách nơi biên viễn, ông đã thi hành nhiều chủ trương mang tầm chiến lược về chính trị, kinh tế, quân sự và xã hội. Từ việc kiện toàn bộ máy hành chính, củng cố quốc phòng, giữ vững biên cương đến khuyến khích khai hoang, mở rộng sản xuất nông nghiệp, phát triển giao thông đường bộ, đường thủy, những chính sách của ông đã tạo nền tảng để Hoan Châu từng bước trở thành vùng đất ổn định, giàu tiềm năng và giữ vai trò quan trọng trong tiến trình phát triển của quốc gia Đại Việt.

Điều làm nên sức sống lâu bền của hình tượng Uy Minh Vương trong tâm thức cộng đồng không chỉ là những thành tựu trong quản lý vùng đất Nghệ An mà là đức độ của một vị quan thanh liêm, gần dân và hết lòng vì dân. Bởi vậy, sau khi ông qua đời, Nhân dân nhiều nơi ở Nghệ An đã lập đền thờ thờ phụng, suy tôn là phúc thần. Các triều đại sắc phong Thượng đẳng thần. Từ trung tâm tín ngưỡng thờ Uy Minh vương Lý Nhật Quang ở Đền Quả Sơn, xã Bạch Ngọc đã lan tỏa ra nhiều nơi gắn với công lao đóng góp của ông trông đó có đền Tam Tòa, xã Phúc Lộc.

Lễ đại tế tại đền Tam Tòa

Trải qua những biến động của lịch sử, Đền Tam Tòa vẫn được cộng đồng địa phương gìn giữ trở thành một không gian văn hóa linh thiêng. Hiện di tích có quy mô hai tòa theo bố cục mặt bằng hình chữ Nhị, còn lưu giữ nhiều hiện vật quý như lư hương đá, mũ thờ, áo thờ và bốn đạo sắc phong của các triều đại phong kiến ban tặng Uy Minh Vương Lý Nhật Quang. Những hiện vật này không chỉ có giá trị về lịch sử, mỹ thuật mà còn là minh chứng xác thực cho quá trình tôn vinh vị danh thần trong đời sống tín ngưỡng của cộng đồng qua nhiều thế kỷ. Năm 2012, Đền Tam Tòa được xếp hạng Di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh.

Lễ hội Đền Tam Tòa, còn gọi là lễ Phúc lục ngoạt, được tổ chức ba năm một lần vào các năm Tý, Mão, Ngọ và Dậu. Đây không chỉ là lễ hội truyền thống mà còn là không gian văn hóa nơi các lớp trầm tích lịch sử, tín ngưỡng và phong tục tập quán, lễ nghi dân gian được bảo lưu một cách sinh động. Các nghi lễ như Mộc dục, tế Nam Giao, Đại tế... được thực hành theo nghi thức cổ truyền, phản ánh quan niệm của cư dân nông nghiệp về sự hài hòa giữa con người với thiên nhiên, giữa quá khứ với hiện tại và giữa cộng đồng với các bậc tiền nhân.

Nhân dân xem nội dung trưng bày tại lễ hội

Điểm đặc sắc của lễ hội không chỉ nằm ở phần lễ trang nghiêm mà còn ở phần hội sôi nổi với các trò chơi dân gian như kéo co, đẩy gậy, bịt mắt bắt vịt... Những hoạt động ấy tạo nên không gian giao lưu văn hóa, tăng cường sự gắn kết cộng đồng và góp phần trao truyền các giá trị truyền thống cho thế hệ trẻ. Chính cộng đồng cư dân địa phương, với vai trò chủ thể sáng tạo và thực hành di sản, đã làm nên sức sống bền bỉ của lễ hội qua nhiều thế kỷ.

Trong bối cảnh phát triển hiện nay, khi yêu cầu bảo tồn di sản gắn với phát triển bền vững ngày càng được quan tâm, Lễ hội đền Tam Tòa tiếp tục khẳng định vai trò là cầu nối giữa lịch sử và đời sống hiện đại. Không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng của Nhân dân, lễ hội còn góp phần quảng bá hình ảnh vùng đất Nghệ An, giáo dục truyền thống yêu nước, bồi đắp bản sắc văn hóa địa phương và mở ra cơ hội phát triển du lịch văn hóa tâm linh của Nghệ An. Sự hiện diện của đông đảo nhân dân và du khách tại lễ hội năm nay là minh chứng cho sức hấp dẫn của một di sản đang tiếp tục được cộng đồng gìn giữ, trao truyền và phát huy trong dòng chảy văn hóa của xứ Nghệ hôm nay./.