Chiều ngày 16/9/2026, Bảo tàng Nghệ An - Xô viết Nghệ Tĩnh phối hợp cùng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐHQGHN) đã tổ chức hội nghị báo cáo sơ bộ kết quả khai quật hai ngôi mộ gạch cổ tại khu vực Rú Bụt, xã Kim Liên.

Quang cảnh hội nghị

Hội nghị diễn ra dưới sự chủ trì của lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nghệ An, đại diện Trường Đại học KHXH&NV cùng Ban Giám đốc Bảo tàng. Tham dự hội nghị có đại diện Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy, Công an tỉnh (PA03), chính quyền địa phương và đông đảo các nhà khoa học.

Báo cáo tại hội nghị, TS. Nguyễn Văn Anh (Trưởng khoa Lịch sử Văn hóa - Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQGHN), đại diện đoàn khai quật, nhấn mạnh thành công lớn nhất của đợt công tác là làm rõ quy mô, cấu trúc của hai ngôi mộ (ký hiệu M1 và M2) trong tình trạng hoàn toàn nguyên vẹn. Nhờ không bị cạy phá, các nhà khảo cổ đã có thể ghi nhận chính xác nguyên trạng cách bài trí đồ tùy táng của người xưa.

Về kiến trúc, cả hai ngôi mộ đều có mặt bằng hình chữ nhật với diện tích từ 7,0m² đến 9,8m², được xây dựng bằng kỹ thuật cuốn vòm tỉ mỉ từ loại gạch "múi bưởi" đan cài chặt chẽ. Điểm khác biệt là tường mộ M1 được xây trực tiếp trên nền huyệt, trong khi mộ M2 lại được xếp gạch tạo nền cẩn thận. Căn cứ vào địa tầng và hệ thống di vật, các chuyên gia bước đầu nhận định đây là loại hình mộ gạch mang đặc trưng của giai đoạn Lục Triều (thế kỷ 3 - 6).

Quá trình khai quật đã làm xuất lộ nhiều cổ vật có giá trị lịch sử và văn hóa cao. Tại mộ M1, đoàn tìm thấy bộ sưu tập gốm men, đồ kim loại, đặc biệt là thanh đao dạng "hoàn thủ đao" - một loại vũ khí phổ biến từ cuối thời Đông Hán đến thời Lục Triều. Trong khi đó, mộ M2 lại lưu giữ nhiều hạt chuỗi thủy tinh và chuỗi kim loại có kỹ thuật chế tác tương đồng với các di vật từng được phát hiện tại khu mộ Hợp Phố (Trung Quốc) và địa điểm Óc Eo (Việt Nam).

Sưu tập hiện vật bằng gốm, sành, sứ, đất nung phát hiện tại M1 và M2

Sưu tập hiện vật băng kim loại phát hiện tại M1 và M2

 Bên cạnh đó, các dấu tích mai táng thời Lý - Trần (thế kỷ 11 - 14) được tìm thấy quanh khu vực Rú Bụt cũng minh chứng rằng nơi đây từng là một không gian mộ táng được cộng đồng cư dân sử dụng liên tục qua nhiều thời kỳ lịch sử.

Các đại biểu tham quan hiện vật khai quật từ 2 mộ cổ

Trước những phát hiện mang tính bước ngoặt, đoàn khai quật đã đưa ra một số kiến nghị cấp thiết để bảo vệ di tích. Trước mắt, chính quyền và cơ quan chức năng cần thắt chặt an ninh, giám sát nghiêm ngặt khu vực Rú Bụt nhằm ngăn chặn nguy cơ đào trộm cổ vật. Về phương án bảo tồn tạm thời, hố khai quật sẽ được lấp phủ bằng lớp cát chuyên dụng và hoàn nguyên mặt bằng, đảm bảo an toàn cho hầm mộ trong lúc chờ phương án phát huy giá trị lâu dài.

Các chuyên gia cũng kiến nghị tỉnh Nghệ An sớm xây dựng chương trình khảo sát và nghiên cứu khảo cổ tổng thể trên toàn vùng lưu vực sông Lam. Những kết quả thu được tại Rú Bụt không chỉ làm phong phú thêm kho tàng di sản văn hóa của tỉnh mà còn tạo cơ sở khoa học vững chắc để giải mã quá trình hình thành, phát triển của các cộng đồng cư dân cổ tại vùng đất này./.