Năm 2025, NSƯT Lưu Thành Vinh bước vào mùa vàng của sự nghiệp với hai Huy chương Vàng tại Liên hoan sân khấu chuyên nghiệp. Phía sau những vinh quang ấy là hình ảnh một nghệ sĩ lặng lẽ giữ lửa cho sân khấu truyền thống xứ Nghệ. Anh kể câu chuyện của mình bằng từng vai diễn, bằng những cung bậc cảm xúc được chưng cất qua năm tháng tập luyện và trải nghiệm. Nhờ sự bền bỉ ấy, nghệ thuật truyền thống không chỉ được gìn giữ mà còn được thắp sáng trong lòng công chúng hôm nay.

Một tuổi trẻ được định sẵn cho sân khấu

Khi nhắc đến con đường nghệ thuật của NSƯT Lưu Thành Vinh, người ta thường nói đó là sự lựa chọn của định mệnh. Anh sinh năm 1975 tại miền quê Thanh Tường, huyện Thanh Chương - vùng đất nay thuộc xã Đại Đồng, tỉnh Nghệ An, nơi tiếng trống tuồng, tiếng hát dân ca đã ngấm vào nhịp sống. Từ nhỏ, Vinh đã bị cuốn hút bởi những buổi văn nghệ xóm làng, những dịp đứng trước đám đông để hát một làn điệu hay diễn một mẩu kịch ngắn. Nhưng mọi chuyện chỉ thực sự bắt đầu khi biến cố ập đến vào năm 1992 khiến anh phải tạm rời giảng đường Đại học Y Thái Bình để về chăm lo công việc gia đình cùng các anh chị em.

NSƯT Thành Vinh trong hình tượng “Mai Thúc Loan” tại Lễ kỷ niệm 1310 năm khởi nghĩa Hoan Châu (713-2023), đón nhận Bằng xếp hạng Di tích Quốc gia đặc biệt Đền thờ Vua Mai Hắc Đế và Lễ hội đền Vua Mai năm 2023

Những tháng ngày chông chênh ấy đã mở ra bước ngoặt cuộc đời anh. Tình cờ nghe tin Đoàn Văn công Quân khu 4 tuyển diễn viên, anh đánh liều đăng ký như để thử xem trái tim mình thực sự nghiêng về đâu. Kết quả đỗ khiến anh vui mừng nhưng điều bất ngờ hơn lại đến từ một cơ duyên tiếp theo: Đoàn Cải lương Bông Sen trắng Nghệ An thông báo tuyển diễn viên. Lần này, anh dự tuyển không phải vì mong đỗ mà vì muốn thử sức với một miền cảm xúc mà anh vốn đã yêu từ lâu. Quyết định ấy đã khóa chặt cuộc đời anh với sân khấu truyền thống, như thể một bàn tay vô hình nào đó đã đặt anh đúng vị trí mà anh thuộc về.

Anh từng trải qua đủ nghề để nuôi đam mê: từ làm nhôm kính, làm MC đến hát đám cưới,… Càng trải nghiệm, anh càng biết rằng sân khấu mới là nơi chứa đựng linh hồn mình. Trong suốt thời gian cống hiến, anh là diễn viên chủ lực của Trung tâm Nghệ thuật Truyền thống Nghệ An, vừa biểu diễn, vừa nghiên cứu, vừa âm thầm truyền nghề cho lớp trẻ. Với những huy chương vàng danh giá, với Bằng khen của Bộ VHTT&DL, Bằng khen của UBND tỉnh và nhiều Giấy khen của Sở VHTT&DL, anh vinh dự được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú năm 2019 - một sự ghi nhận xứng đáng cho những nỗ lực không ngừng nghỉ.

Một cảnh trong Series phim “Người Làng Sen” - Sen tịch nhiên vang câu hò Ví, Giặm chào mừng Lễ hội Làng Sen năm 2025

Từ Lê Hồng Phong trong vở “Sáng mãi niềm tin” đến Mai Thúc Loan trong vở diễn cùng tên, từ thầy Giao trong vở “Một cây làm chẳng nên non” đến Trọng trong vở “Vụ án am Bụt Mọc”, từ Hoàng Thái trong vở “Không gục ngã” đến vai Minh trong vở “Chìm trong vòng xoáy”,… mỗi vai diễn đều là một mốc đánh dấu sự trưởng thành. Anh diễn bằng sự chín chắn của người hiểu nghề, hát bằng tinh thần của người biết mình đang nối dài hơi thở của truyền thống. Giới chuyên môn gọi anh là nghệ sĩ “đa ngôn ngữ sân khấu”, bởi anh có thể chuyển giữa Tuồng, Dân ca kịch, kịch nói, cải lương một cách uyển chuyển.  Mỗi loại hình lại được anh tiếp cận bằng một tinh thần nghiên cứu nghiêm túc và một phong thái rất riêng, không trộn lẫn.

Những ngày rực sáng của năm 2025

Nếu ký ức là nền đất nuôi dưỡng gốc rễ thì năm 2025 chính là mùa quả ngọt nhất trong hành trình nghệ thuật của Lưu Thành Vinh. Sân khấu Nghệ An năm nay có hai cuộc ra quân quan trọng tại hai Liên hoan chuyên nghiệp toàn quốc và cả hai lần ấy, anh đều bước lên sân khấu với trọng trách lớn để rồi bước lên vinh quang với thành tích vang dội.

Tại Liên hoan Nghệ thuật sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc về “Hình tượng Người Chiến sĩ Công an Nhân dân” lần thứ V diễn ra cuối tháng 6, đầu tháng 7, anh đảm nhận vai Hoàng Thái - Cục trưởng Cục Cảnh sát Phòng chống ma túy trong vở “Không gục ngã”. Vai diễn yêu cầu một cấu trúc tâm lý phức tạp, đòi hỏi nghệ sĩ phải cân bằng giữa vẻ cương trực và những giằng xé nội tâm của người chiến sĩ. Để hóa thân trọn vẹn, anh đã dành nhiều thời gian tự nghiên cứu tài liệu nghiệp vụ, quan sát phong thái người thật việc thật, rồi đêm đêm tập luyện thái độ, ánh mắt, nhịp điệu bước đi. Sự nghiêm khắc với bản thân ấy đã đem lại cho anh một Hoàng Thái vừa mạnh mẽ, vừa sâu sắc và cuối cùng là mang về tấm Huy chương Vàng xứng đáng.

NSƯT Thành Vinh tại Liên hoan Nghệ thuật sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc về “Hình tượng Người Chiến sĩ Công an Nhân dân” lần thứ V

Chỉ vài tháng sau, tại Liên hoan Tuồng và Dân ca kịch toàn quốc diễn ra ở Hà Nội với sự tranh tài của gần 800 diễn viên chuyên nghiệp của 10 đơn vị nghệ thuật cả nước, anh tiếp tục được giao trọng trách lớn: vai Minh - Cục trưởng Cục Cảnh sát Điều tra trong vở “Chìm trong vòng xoáy” - một tác phẩm của nhà biên kịch TS. Nguyễn Đăng Chương, đạo diễn NSND Hoài Huệ, chuyển thể dân ca NSND Nguyễn An Ninh. Vở diễn trích dẫn một số câu nói và những tư liệu chống tham nhũng, chống lãng phí của Cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng và Tổng Bí thư Tô Lâm; khắc họa sâu sắc bi kịch của những con người từng có địa vị, quyền lực nhưng bị cuốn vào vòng xoáy của tha hóa, biến chất; từ đó, họ gây nên bao mất mát, đau thương cho đất nước và Nhân dân… Thời gian chuẩn bị cho vở diễn chỉ vỏn vẹn hơn hai mươi ngày. Áp lực của cuộc thi, sự khắt khe của đạo diễn và kỳ vọng của lãnh đạo Trung tâm Nghệ thuật truyền thống Nghệ An khiến anh gần như sống cùng nhân vật suốt thời gian dài. Có những hôm, anh tập luyện đến hai giờ sáng, thử lại từng câu thoại, từng cách đẩy hơi, từng biến chuyển sắc thái nội tâm. Anh xem mỗi đêm tập là một cuộc thử nghiệm, mỗi buổi sáng là một lần bắt đầu lại để đạt đến điểm tối ưu.

NSƯT Thành Vinh tại Liên hoan Tuồng và Dân ca kịch toàn quốc 2025

Tại Liên hoan, ngoài giải thưởng Huy chương Vàng vở diễn danh giá, Trung tâm Nghệ thuật truyền thống Nghệ An đạt 02 Huy chương Vàng cá nhân (NSƯT Thiên Huế vai Á hậu Thảo Vy; NSƯT Thành Vinh vai Minh); 03 Huy chương Bạc cá nhân (NSƯT Tạ Dương vai Chủ tịch Liêm, NSƯT Đức Lam vai Hải, Nghệ sĩ Hồng Chuyên vai bà Sen, mẹ của Liêm); Trung tâm cũng đạt được giải Âm nhạc Xuất sắc. Trong một năm mà sân khấu truyền thống phải đối diện nhiều thách thức, hai Huy chương Vàng liên tiếp của NSƯT Lưu Thành Vinh cùng thành tích đáng tự hào của các nghệ sĩ Trung tâm như một lời khẳng định mạnh mẽ rằng những giá trị cốt lõi của nghệ thuật dân tộc vẫn còn nguyên sức mạnh, khi được dẫn dắt bởi sự tận hiến của những người nghệ sĩ chân chính.

Ghi nhận, kỳ vọng và hành trình phía trước của người nghệ sĩ giữ lửa

Điều khiến giới chuyên môn dành sự trân trọng cho Lưu Thành Vinh không chỉ nằm ở danh hiệu hay giải thưởng mà còn ở phẩm chất nghề nghiệp của anh. Anh luôn khiêm nhường khi nhắc về mình, luôn nói rằng điều khiến anh yên tâm không phải là số huy chương đã đạt được mà là việc khán giả vẫn còn cảm xúc khi xem dân ca kịch, vẫn còn tìm thấy mình trong những câu hát, lời thoại của các nhân vật. Nghệ thuật truyền thống không có ánh đèn hào nhoáng, nhưng có chiều sâu văn hóa, và đó là điều anh muốn dành cả đời mình để gìn giữ.

NSƯT Thành Vinh hạnh phúc bên vợ và con gái. (Ảnh do NSƯT cung cấp)

Anh cũng dành nhiều tâm huyết cho công tác đào tạo. Nhiều diễn viên trẻ của Trung tâm xem anh như người thầy đầu tiên, người truyền cho họ tinh thần kỷ luật, tình yêu nghề và niềm tự hào về văn hóa xứ Nghệ. Khi đứng trên sân khấu hay trên bục giảng của trường Cao đẳng Văn hóa nghệ thuật, anh luôn nhắc rằng sân khấu là nơi không chấp nhận sự cẩu thả; người nghệ sĩ phải sống tử tế với chính nhân vật mình đảm nhận thì mới có thể chạm đến trái tim khán giả. Trong tương lai, NSƯT Lưu Thành Vinh mong nghệ thuật truyền thống Nghệ An có thêm nhiều sân khấu mới, nhiều cơ hội biểu diễn hơn, nhiều dự án được đầu tư đúng mức hơn. Anh hy vọng lớp trẻ sẽ không rời khỏi nghề vì khó khăn, hy vọng Trung tâm Nghệ thuật Truyền thống Nghệ An - mái nhà nghệ thuật chuyên nghiệp duy nhất của tỉnh - sẽ tiếp tục giữ vững vị thế trong đời sống văn hóa.

Mỗi dịp Tết đến, khi nhịp sống chậm lại và con người tìm về cội nguồn văn hóa, những câu chuyện đẹp về người giữ nghề, giữ lửa lại trở nên đặc biệt ý nghĩa. Hành trình hơn 30 năm của NSƯT Lưu Thành Vinh giống như một vở diễn dài, có lúc thăng hoa, có lúc thầm lặng nhưng chưa bao giờ thiếu đam mê. Từ chàng sinh viên Y khoa rẽ đời theo tiếng gọi nghệ thuật; từ những năm tháng xoay xở với đủ nghề để nuôi lửa đam mê; cho đến những vai diễn để đời và cú đúp Huy chương Vàng năm 2025, tất cả tạo nên một nghệ sĩ “vàng ròng” trong lòng khán giả.

Trên sân khấu truyền thống, NSƯT Lưu Thành Vinh vẫn sẽ còn hát, còn diễn, còn tận hiến trong niềm tin yêu của khán giả như ngọn lửa bền bỉ thắp sáng mạch nguồn di sản xứ Nghệ./.

(Bài đã đăng VHTTDL Nghệ An, Ấn bản đặc biệt chào 2026)