Văn hóa Nghệ An

Vàng tháp Hời - những thông điệp sống mãi với thời gian của nhà văn Vũ Hạnh

1. Giữa những ngày cả nước đang căng mình chống đại dịch Covid-19, nhất là ở TP Hồ Chí Minh và các tỉnh phía Nam, nhận tin nhà văn Vũ Hạnh qua đời ngày 15/8/2021 do tuổi cao sức yếu, hưởng thọ 96 tuổi, tôi xin viết đôi điều để tưởng nhớ một trong những nhà văn, chiến sĩ tiên phong trên mặt trận tư tưởng, văn hóa ở đô thị miền Nam giai đoạn 1954-1975. Vũ Hạnh tên thật là Nguyễn Đức Dũng, sinh ngày 15/7/1926 (năm Bính Dần) tại xã Bình Nguyên, huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam. Năm 2007, ông được trao tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học - Nghệ thuật.

Nhà văn Vũ Hạnh

Tài năng ông thể hiện trên lĩnh vực sáng tác với hơn 40 truyện ngắn và tiểu thuyết; trên lĩnh vực nghiên cứu, phê bình với hơn 60 công trình. Nhiều tác phẩm giá trị, có sức sống lâu bền với thời gian như Vượt thác, Bút máu, Vàng tháp Hời, Chất ngọc, Lửa rừng, Cô gái Xà Niêng, Đọc lại Truyện Kiều, Người Việt cao quý, Tìm hiểu văn nghệ… Bút danh Vũ Hạnh là tên của người bạn Võ Hạnh từ thời niên thiếu và sau này cùng là đồng chí trong hoạt động cách mạng, cùng bị bắt giam ở quê hương Quảng Nam dưới chế độ Mỹ - Ngụy. Ông còn dùng nhiều bút danh khác như Hoàng Thanh Kỳ, Minh Hữu, Nguyên Phủ, Cô Phương Thảo, A.Pazzi…

Vũ Hạnh sinh trong một gia đình Nho học xứ Quảng, tham gia hoạt động cách mạng từ tháng 3/1945, từng giữ vai trò là thành viên Ủy ban Tổng khởi nghĩa huyện Thăng Bình trong Cách mạng Tháng Tám. Sau khi Hiệp định Genève ký kết, ông ở lại quê hương tiếp tục hoạt động, năm 1955 bị bắt giam. Được trả tự do năm 1956, ông vào Sài Gòn tích cực hoạt động trên lĩnh vực văn hóa, văn nghệ. Trong thời gian hoạt động dưới chế độ Mỹ - Ngụy Sài Gòn, Vũ Hạnh từng 5 lần bị bắt giam, song trước sau như nhất, ông vẫn kiên định con đường, mục tiêu đã lựa chọn. Tác phẩm của ông thể hiện tinh thần đấu tranh chống văn hóa nô dịch, gìn giữ hồn cốt văn hóa dân tộc, tập hợp lực lượng các nhà văn yêu nước. Sau Đại thắng mùa Xuân năm 1975, đất nước thống nhất, ông được bầu làm Tổng Thư ký Hội Văn nghệ TP. Hồ Chí Minh giai đoạn 1975 - 1985.