Những buổi sáng mùa hè bắt đầu bằng tiếng cười trẻ nhỏ

Hàng năm, khi hoa phượng bắt đầu đỏ rực và tiếng ve vang lên khắp phố phường, phòng Thiếu nhi Thư viện tỉnh Nghệ An lại bước vào mùa sôi động nhất trong năm. Từ sáng sớm, nhiều phụ huynh đã đưa con đến thư viện đọc sách trước giờ đi làm. Những bước chân ríu rít, tiếng gọi nhau khe khẽ cùng niềm háo hức của trẻ nhỏ khiến không gian nơi đây trở nên đông vui và đầy sức sống. Có những em chỉ ghé vài tiếng đồng hồ nhưng cũng có những em ở Thư viện gần như cả ngày. Bởi thế, mùa hè ở phòng Thiếu nhi không đơn thuần chỉ là khoảng thời gian đông bạn đọc mà còn giống như một “mùa sinh hoạt cộng đồng” đặc biệt dành cho trẻ em. Ở đây, không có bảng đen, không có tiếng trống trường hay áp lực điểm số, chỉ có sách, có tiếng cười trẻ thơ và một không gian đầy tự do để các em được sống đúng với thế giới tuổi thơ của mình.

Điều khiến bất cứ ai bước vào phòng Thiếu nhi cũng cảm thấy thích thú chính là hình ảnh rất tự nhiên của trẻ nhỏ nơi đây. Các em không ngồi ngay ngắn theo khuôn mẫu như người lớn mà đọc sách theo cách rất riêng. Có em ngồi bệt xuống sàn nhà, tựa lưng vào giá sách. Có em nằm dài trên nền gạch mát lạnh, hai chân đung đưa say mê đọc truyện tranh. Có nhóm bạn nhỏ ngồi lọt thỏm giữa hai kệ sách rồi chuyền tay nhau những cuốn truyện vừa tìm được. Dường như đối với trẻ em, chỉ cần có sách thì bất cứ khoảng không nào cũng có thể trở thành “góc đọc”. Các giá sách không đơn thuần là nơi đặt sách mà còn trở thành một phần ký ức tuổi thơ của các em. Hiểu được tâm lý ấy nên các cán bộ thư viện luôn cố gắng tạo nên một không gian thân thiện và gần gũi nhất cho trẻ nhỏ. Những ngày hè oi ả, nền nhà mát lạnh dường như trở thành nơi lý tưởng để các em vừa đọc sách vừa tận hưởng sự dễ chịu của không gian Thư viện.

Có những hôm đông bạn đọc, cả khoảng sàn giữa các giá sách gần như kín những đứa trẻ nằm đọc truyện. Nhìn từ xa, khung cảnh ấy khiến nhiều người không khỏi bật cười thích thú. Nó vừa giống một lớp học tuổi thơ, vừa giống một ngôi nhà chung nơi trẻ em được tự do vui chơi, khám phá và lớn lên cùng sách. Mùa hè cũng là khoảng thời gian mà các giá sách ở phòng Thiếu nhi hoạt động “hết công suất”. Những bộ truyện tranh thiếu nhi, truyện cổ tích, sách khám phá khoa học, sách kỹ năng sống hay truyện lịch sử luôn được các em tìm đọc nhiều nhất. Có em vừa đọc xong một cuốn đã lập tức chạy tới hỏi cô thủ thư: “Cô ơi, còn tập tiếp theo không ạ?”. Có em hí hửng khoe với bạn rằng hôm nay mình vừa khám phá được một điều rất thú vị về vũ trụ hay đọc được câu chuyện cảm động về Bác Hồ.

Không chỉ đọc sách, trẻ em còn biến thư viện thành một không gian vui chơi đầy màu sắc. Đọc chán, các em lại rủ nhau chơi ô ăn quan, tô tượng hay xếp hình ở góc trải nghiệm. Chỉ một lúc sau, các em lại quay về với những cuốn sách còn đang đọc dở. Những hoạt động giản dị ấy khiến phòng Thiếu nhi mùa hè luôn tràn đầy sức sống. Có lẽ hiếm nơi nào mùa hè lại mang nhiều âm thanh đáng yêu như ở đây. Đó là tiếng gọi nhau khe khẽ giữa các giá sách, tiếng cười trong trẻo khi tìm được cuốn truyện yêu thích, tiếng ríu rít kể cho nhau nghe về nhân vật mình vừa đọc được. Tất cả tạo nên một không gian rất riêng - một không gian mà ở đó tuổi thơ được nuôi dưỡng bằng sách và những niềm vui bình dị nhất.

Những ngày cao điểm, lượng bạn đọc đông đến mức sáu, bảy cán bộ thư viện cùng phục vụ. Người hướng dẫn làm thẻ, người tìm sách giúp các em, người liên tục sắp xếp lại các giá sách vừa được lấy xuống. Có những hôm, các cô thủ thư gần như không được ngồi nghỉ nhưng ai cũng vui. Bởi với những người làm công tác thư viện, không có hình ảnh nào đẹp hơn việc trẻ em tìm đến sách giữa thời đại công nghệ số phát triển mạnh mẽ như hôm nay.

Khi thư viện trở thành nơi giữ gìn tuổi thơ và nuôi dưỡng văn hóa đọc

Trong nhịp sống hiện đại hôm nay, khi điện thoại thông minh, mạng xã hội và các trò chơi điện tử đang ngày càng chiếm nhiều thời gian của trẻ nhỏ, hình ảnh hàng trăm em thiếu nhi tìm đến thư viện mỗi ngày thực sự mang đến nhiều cảm xúc đẹp. Có lẽ chính những người trực tiếp làm việc tại phòng Thiếu nhi là những người cảm nhận rõ nhất điều ấy. Những bộ truyện tranh thiếu nhi nổi tiếng luôn được chuyền tay liên tục. Các giá sách khoa học khám phá, sách kỹ năng sống hay truyện lịch sử dành cho thiếu nhi cũng không lúc nào vắng người tìm đọc.

Điều đặc biệt là trẻ em đến thư viện hôm nay không còn mang tâm lý “bị ép đọc sách” như nhiều người từng nghĩ. Ngược lại, các em thực sự tìm thấy niềm vui trong không gian ấy. Có em vừa bước vào đã chạy ngay đến kệ sách quen thuộc của mình. Có em thuộc gần như vị trí từng bộ truyện trên giá sách. Có những bạn nhỏ ngày nào cũng đến, các cô thủ thư chỉ nhìn bóng lưng thôi cũng có thể gọi đúng tên. Có em thích truyện tranh Nhật Bản, có em say mê truyện cổ tích Việt Nam, có em đặc biệt yêu thích sách khám phá khoa học. Một số bạn nhỏ lại dành hàng giờ để đọc những cuốn sách lịch sử thiếu nhi với sự chăm chú đáng ngạc nhiên. Nhiều em vừa đọc vừa ghi chép lại những điều mình thấy thú vị vào cuốn sổ nhỏ mang theo bên mình.

Nhìn những đứa trẻ vô tư nằm đọc sách trên sàn nhà Thư viện giữa ngày hè oi ả, nhiều người không khỏi xúc động. Bởi trong nhịp sống gấp gáp hôm nay, tuổi thơ của trẻ em đang dần bị thu hẹp bởi quá nhiều áp lực học hành và thiết bị công nghệ. Không ít em nhỏ lớn lên cùng điện thoại thông minh trước cả khi hình thành thói quen đọc sách. Chính vì thế, việc thư viện vẫn giữ được sức hút mạnh mẽ với thiếu nhi là điều rất đáng quý. Điều đó không đến một cách tự nhiên mà là kết quả của sự thay đổi trong cách xây dựng không gian đọc dành cho trẻ em. Phòng Thiếu nhi hôm nay không còn khô khan hay nặng tính “quản lý” như hình dung trước đây của nhiều người. Không gian được thiết kế mở hơn, gần gũi hơn và phù hợp với tâm lý trẻ nhỏ hơn. Ở đây, các em không bị ép phải ngồi ngay ngắn hàng giờ liền. Các em có thể đọc sách theo cách mình thích, có thể thoải mái trao đổi nhỏ với bạn bè, có thể vừa đọc vừa chơi. Chính sự linh hoạt và gần gũi ấy đã khiến thư viện trở thành nơi trẻ em muốn quay lại mỗi ngày.

Không ít phụ huynh khi chứng kiến con mình say mê với sách đã thay đổi suy nghĩ về việc đọc. Nếu trước đây nhiều gia đình xem thư viện đơn thuần là nơi để trẻ “có chỗ ngồi an toàn” trong dịp hè thì giờ đây họ thực sự coi việc đọc sách là một phần quan trọng trong quá trình trưởng thành của con.

Chị Nguyễn Thị Hiền ở khối 3 Phường Vinh Hưng, một phụ huynh có con thường xuyên đến thư viện chia sẻ: “Tôi nghĩ văn hóa đọc phải được rèn luyện từ rất nhỏ. Trẻ con nếu quen với sách từ bé sẽ hình thành khả năng tự học và suy nghĩ sâu hơn. Cuối tuần nào tôi cũng đưa con đến thư viện và dành gần như cả ngày ở đây cùng con. Nhiều khi nhìn con nằm đọc sách say mê ngay dưới sàn nhà Thư viện, tôi thấy điều đó đáng quý hơn rất nhiều việc con ngồi hàng giờ trước màn hình điện thoại”. Chị Nguyễn Thị Thu Hương, khối Bình Yên, phường Thành Vinh cho biết, “Chị yêu sách từ nhỏ do ảnh hưởng từ gia đình khi bà ngoại từng làm công tác thư viện. Là giáo viên, chị luôn dành thời gian đồng hành cùng các con đến Thư viện đọc sách mỗi dịp hè. Theo chị, thói quen đọc cần được hình thành từ sớm và bắt đầu từ chính sự đồng hành của cha mẹ”. Những lời chia sẻ ấy không chỉ là suy nghĩ của riêng một vài phụ huynh mà cũng là mong muốn chung của rất nhiều gia đình hiện nay. Trong xã hội hiện đại, khi cha mẹ ngày càng bận rộn với công việc, việc tìm được một môi trường vừa an toàn, vừa có giá trị giáo dục cho con là điều không dễ dàng. Và thư viện, theo một cách rất tự nhiên, đang trở thành lựa chọn của nhiều gia đình.

Điều đặc biệt hơn nữa là nhiều phụ huynh hôm nay từng là bạn đọc thiếu nhi của thư viện năm nào. Họ từng có tuổi thơ gắn với những giá sách, những tấm thẻ bạn đọc cũ và những ngày hè say mê đọc truyện. Bây giờ, khi đưa con quay trở lại Thư viện, ký ức ấy như sống dậy nguyên vẹn. Chị Lê Trang ở phường Trường Vinh xúc động kể: “Ngày nhỏ tôi cũng là bạn đọc quen thuộc ở đây. Hồi đó nghỉ hè là tôi lại đạp xe đến Thư viện từ sáng đến trưa. Bây giờ nhìn con mình nằm đọc truyện ngay bên giá sách giống hệt mình ngày xưa, tôi có cảm giác như tuổi thơ quay trở lại. Điều hạnh phúc nhất là tình yêu với sách vẫn được tiếp nối từ mẹ sang con”.

Có lẽ không nơi nào lưu giữ ký ức tuổi thơ bền bỉ như thư viện. Những cuốn sách có thể cũ đi theo năm tháng, những giá sách có thể được thay mới nhưng cảm giác bình yên khi ngồi đọc sách trong một buổi sáng mùa hè dường như vẫn còn nguyên vẹn trong ký ức của nhiều thế hệ. Có những đứa trẻ hôm nay đang vô tư chơi ô ăn quan giữa phòng Thiếu nhi, nằm dài trên sàn nhà đọc truyện tranh hay ríu rít gọi nhau giữa những giá sách. Rồi mai này, khi trưởng thành, rất có thể các em sẽ lại quay về nơi ấy cùng con mình, tiếp tục nối dài hành trình của tình yêu sách và văn hóa đọc. Và như thế, thư viện không chỉ là nơi lưu giữ tri thức mà còn là nơi lưu giữ tuổi thơ, lưu giữ ký ức và âm thầm nuôi dưỡng những giá trị văn hóa đẹp đẽ cho cộng đồng.

Giữ một khoảng trời tuổi thơ giữa thời đại công nghệ số

Có một thực tế dễ nhận thấy trong đời sống hôm nay là trẻ em đang lớn lên cùng công nghệ nhanh hơn bao giờ hết. Chỉ cần một chiếc điện thoại thông minh hay máy tính bảng, các em có thể dành hàng giờ liền trước màn hình với vô vàn trò chơi, video và mạng xã hội. Nhiều phụ huynh thừa nhận rằng đôi khi chính họ cũng bất lực trước sức hút của thế giới số đối với con trẻ. Bởi vậy, hình ảnh phòng Thiếu nhi của Thư viện tỉnh Nghệ An đông kín bạn đọc mỗi dịp hè không chỉ đơn thuần là một hoạt động văn hóa thường nhật mà còn mang nhiều ý nghĩa sâu xa hơn.

Ở nơi ấy, trẻ em vẫn còn được chạm tay vào những trang sách giấy, được lật mở từng câu chuyện bằng sự tò mò rất thật, được ngồi cạnh nhau thay vì chỉ kết nối qua màn hình điện thoại. Và có lẽ điều quý giá nhất mà thư viện giữ lại được chính là một khoảng trời tuổi thơ đúng nghĩa cho các em nhỏ giữa nhịp sống hiện đại đầy biến động hôm nay. Có những nắng nóng gay gắt nhưng bên trong phòng Thiếu nhi vẫn là không gian dịu mát với tiếng quạt quay đều và tiếng lật sách khe khẽ. Những đứa trẻ sau cả buổi sáng đọc sách dường như đã thấm mệt nhưng vẫn chưa muốn về. Có em nằm dài ngay bên chân giá sách, tay vẫn ôm cuốn truyện chưa đọc xong. Có nhóm bạn nhỏ ngồi tựa sát vào nhau, say sưa bàn luận về nhân vật mình yêu thích. Có em vừa đọc vừa chống cằm suy nghĩ, gương mặt lộ rõ sự chăm chú khiến người lớn nhìn vào cũng thấy thương.

Nhiều phụ huynh chia sẻ rằng họ bất ngờ khi thấy con mình có thể kiên nhẫn ngồi đọc sách hàng giờ ở Thư viện. Có lẽ bởi ở đây, các em không bị ép buộc phải đọc mà được hòa vào một không gian chung của tri thức và niềm vui. Khi nhìn thấy bạn bè xung quanh cũng say mê đọc sách, trẻ nhỏ tự nhiên hình thành hứng thú đọc mà không cần nhắc nhở quá nhiều. Đó cũng chính là điều mà Thư viện đang âm thầm làm được: tạo nên môi trường để văn hóa đọc được nuôi dưỡng một cách tự nhiên nhất. Những người làm công tác thư viện hiểu rằng muốn trẻ em yêu sách thì trước hết Thư viện phải trở thành nơi khiến các em cảm thấy thoải mái và gần gũi. Bởi vậy, phòng Thiếu nhi hôm nay không chỉ là nơi có sách mà còn là nơi có cảm giác thân thuộc như một “ngôi nhà tuổi thơ”. Các cô thủ thư không đơn thuần là người quản lý sách mà đôi khi còn giống những người mẹ thứ hai của các em nhỏ. Có cô nhớ tên từng bạn đọc thân thiết, nhớ cả sở thích đọc sách của từng em. Thấy bạn nhỏ nào loay hoay tìm truyện, các cô lập tức đến hỗ trợ. Thấy em nào ngồi một mình quá lâu, các cô lại nhẹ nhàng gợi chuyện để các em hòa nhập với bạn bè xung quanh.

 Những ngày hè, có lúc lượng bạn đọc tăng lên đến mức phòng Thiếu nhi gần như không còn chỗ trống. Điều đáng quý là các em đến thư viện không chỉ để giải trí mà thật sự đang hình thành thói quen đọc. Có những em đọc hết cả bộ truyện dài trong vài tuần nghỉ hè. Có em từ chỗ chỉ thích truyện tranh dần bắt đầu tìm đọc sách khoa học, sách kỹ năng hay truyện lịch sử. Những thay đổi ấy diễn ra âm thầm nhưng bền bỉ qua từng mùa hè. Nhiều cán bộ thư viện kể rằng, họ từng chứng kiến không ít bạn đọc từ khi còn học tiểu học mê đọc truyện tranh trở thành những bạn đọc lớn tuổi hơn với sở thích tìm hiểu văn học, lịch sử hay khoa học xã hội. Có em sau nhiều năm vẫn quay lại thư viện như một thói quen không thể thiếu. Điều đó cho thấy tình yêu với sách, nếu được gieo từ sớm, sẽ có khả năng đồng hành rất lâu cùng mỗi con người. Và đằng sau hành trình ấy, vai trò của gia đình là vô cùng quan trọng. Ngày nay, nhiều bậc phụ huynh đã không còn xem việc đọc sách là chuyện phụ sau học tập ở trường. Họ bắt đầu hiểu rằng sách không chỉ giúp trẻ có thêm kiến thức mà còn giúp nuôi dưỡng nhân cách, khả năng cảm nhận cuộc sống và cả sự tử tế trong tâm hồn.

Chị Nguyễn Thị Hằng Nga - giáo viên Trường THPT Chuyên Phan Bội Châu chia sẻ: “Tôi luôn nghĩ rằng điều quan trọng nhất không phải là con đọc được bao nhiêu cuốn sách mà là con có giữ được thói quen đọc hay không. Khi đưa con đến thư viện, tôi muốn con hiểu rằng sách cũng là một người bạn. Sau này lớn lên, dù cuộc sống có bận rộn thế nào, tôi vẫn mong con giữ được thói quen đọc như một phần tự nhiên của cuộc sống”. Có lẽ chính những suy nghĩ giản dị ấy đang tạo nên sự thay đổi tích cực cho văn hóa đọc hôm nay. Khi cha mẹ đồng hành cùng con ở thư viện, khi trẻ em được lớn lên trong không gian đầy sách và sự quan tâm, việc đọc sẽ không còn là nhiệm vụ mà trở thành niềm vui.

Nhìn những đứa trẻ vô tư nằm đọc sách trên nền nhà mát lạnh của phòng Thiếu nhi, nghe tiếng cười trong veo vang lên giữa những giá sách, người ta càng cảm nhận rõ hơn ý nghĩa của thư viện trong đời sống cộng đồng hôm nay. Bởi giữa thời đại công nghệ số phát triển từng ngày, Thư viện vẫn đang âm thầm giữ lại cho trẻ em một khoảng trời tuổi thơ rất đẹp - nơi các em được sống chậm hơn, được nuôi dưỡng tâm hồn bằng sách và được lớn lên trong sự dịu dàng của văn hóa đọc. Và biết đâu, nhiều năm sau, chính những đứa trẻ hôm nay sẽ lại dắt tay con mình quay trở về thư viện, kể cho con nghe về những mùa hè đã từng nằm đọc truyện bên giá sách, từng chơi ô ăn quan cùng bạn bè, từng say mê những trang sách trong căn phòng đầy ắp tiếng cười trẻ thơ ấy. Khi đó, hành trình của văn hóa đọc sẽ tiếp tục được nối dài, lặng lẽ nhưng bền bỉ như cách Thư viện vẫn âm thầm tồn tại và nuôi dưỡng tâm hồn con người qua bao thế hệ./.