Khuôn viên Khu di tích Kim Liên được chỉnh trang sạch, đẹp hàng năm

Trước khi lên đường thăm chính thức nước Pháp để tìm kiếm giải pháp hòa bình cho dân tộc vào ngày 31-5-1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn cụ Huỳnh Thúc Kháng (lúc đó là Bộ trưởng Bộ Nội vụ) một câu ngắn gọn mà hàm chứa tầm nhìn lớn: “Tôi vì nhiệm vụ quốc dân giao phó phải đi xa ít lâu, ở nhà trăm sự khó khăn nhờ cậy ở Cụ cùng anh em giải quyết cho. Mong Cụ "Dĩ bất biến ứng vạn biến". Đó không chỉ là lời gửi gắm trong thời khắc cam go của lịch sử mà còn là một triết lý sống, một bản lĩnh, trí tuệ, một phương pháp hành động mang giá trị bền vững đến hôm nay.

          “Bất biến” ở đây không phải là sự bất động, đứng yên mà là những giá trị cốt lõi không bao giờ thay đổi. Đó là độc lập dân tộc, là chủ quyền quốc gia, là hạnh phúc của Nhân dân, là lý tưởng phụng sự Tổ quốc. Với Bác, đó còn là đạo đức cách mạng, là tinh thần “dĩ công vi thượng”, đặt lợi ích chung lên trên hết. Chính cái “bất biến” ấy là gốc rễ, là nền tảng để con người không bị cuốn trôi trước những biến động khôn lường của thời cuộc. Còn “vạn biến” là tất cả những đổi thay của hoàn cảnh: tình hình chính trị phức tạp, những thách thức đối nội, đối ngoại... Trước “vạn biến”, nếu cứng nhắc sẽ thất bại, nhưng nếu buông lỏng nguyên tắc thì sẽ lạc hướng. Bởi vậy, điều Bác gửi gắm chính là: giữ vững cái gốc nhưng phải linh hoạt trong cách ứng xử; kiên định mục tiêu nhưng mềm dẻo trong phương pháp. Nhìn lại lời dặn ấy trong bối cảnh lịch sử năm 1946, cách đây tròn 80 năm càng thấy rõ tầm vóc của nó. Khi đất nước ta vừa giành được độc lập, chính quyền còn non trẻ, thù trong giặc ngoài bủa vây, mọi quyết định đều có thể ảnh hưởng đến vận mệnh dân tộc. Trao quyền điều hành đất nước cho cụ Huỳnh Thúc Kháng - một bậc chí sĩ yêu nước, liêm khiết, vững vàng, Bác không đưa ra những chỉ thị chi tiết mà chỉ đúc kết trong một câu: “Dĩ bất biến, ứng vạn biến”. Đó là sự tin tưởng đồng thời cũng là kim chỉ nam hành động: lấy cái không đổi để ứng phó với muôn vàn thay đổi. Chính nhờ tinh thần ấy mà cách mạng Việt Nam đã vượt qua những thời khắc gian nan, giữ vững được con đường đã chọn.

          Từ chiều sâu tư tưởng ấy, trở về với Khu di tích Kim Liên, chúng ta càng thấy rõ hơn giá trị của “bất biến” và “vạn biến”. Được khôi phục từ năm 1956, Khu di tích Kim Liên đã trở thành một quần thể di sản văn hóa - lịch sử đặc biệt, hội tụ đầy đủ các yếu tố về quê hương, gia đình, thời niên thiếu và hai lần Bác về thăm quê. Từ mái nhà tranh đơn sơ ở Làng Sen, căn nhà nhỏ ở Hoàng Trù đến khu mộ bà Hoàng Thị Loan (thân mẫu của Bác) trên núi Động Tranh lộng gió, tất cả hợp thành một không gian văn hóa vừa mộc mạc vừa sâu lắng. Không ồn ào, không phô trương, nơi đây lặng lẽ gìn giữ những giá trị giản dị mà bền vững, là địa chỉ đỏ có sức lan tỏa mạnh mẽ đối với đồng bào cả nước và bạn bè quốc tế. Những mái nhà tranh mộc mạc, giếng nước, hàng cau, lũy tre xanh, con đường đất nhỏ…trở thành cái “bất biến” được nâng niu qua thời gian. Cái “bất biến” ở Kim Liên chính là hồn cốt văn hóa, ký ức thiêng liêng về tuổi thơ của Bác, là những giá trị nguyên gốc được gìn giữ suốt bảy mươi năm. Dù thời gian trôi đi, xã hội có nhiều đổi thay nhưng những nếp nhà ở Hoàng Trù và Làng Sen, không gian làng quê ấy vẫn được bảo tồn gần như nguyên vẹn, như một điểm tựa tinh thần cho bao thế hệ.

Kim Liên không chỉ dừng lại ở việc "gìn giữ" cái "bất biến". Trong suốt quá trình bảy thập kỷ xây dựng và phát triển (1956 - 2026), Khu di tích đã không ngừng đổi mới phương thức bảo tồn và phát huy giá trị. Đó chính là “ứng vạn biến” trong dòng chảy hôm nay: từ cách tổ chức tham quan, thuyết minh đến việc ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, truyền thông để quảng bá di sản, đưa hình ảnh quê Bác đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ. Cách kể chuyện, cách lan tỏa đã linh hoạt, sinh động với nhiều hình thức hơn. Bên cạnh việc nghe thuyết minh tại các điểm di tích gốc, du khách còn được tham gia vào các hoạt động giáo dục và trải nghiệm sâu sắc thông qua những buổi lễ báo công, dâng hoa tưởng niệm, các buổi nói chuyện chuyên đề về Cuộc đời và Sự nghiệp Chủ tịch Hồ Chí Minh đầy ý nghĩa tại các cơ quan, đơn vị, trường học... Hình thức tuyên truyền còn được mở rộng qua các cuộc triển lãm chuyên đề tại chỗ và lưu động, kết hợp với cổ động trực quan bằng pano, băng rôn, khẩu hiệu và các lễ hội văn hóa truyền thống để tạo không khí sinh động.

Hoạt động tuyên truyền ở Khu di tích Kim Liên đảm bảo tính chính trị và tính thẩm mỹ cao

Cán bộ thuyết minh Khu di tích Kim Liên đang kể câu chuyện về cuộc đời giản dị mà vĩ đại của Bác Hồ

Khu di tích đã hiện đại hóa công tác tiếp cận du khách bằng việc ứng dụng công nghệ số như hệ thống thuyết minh tự động, màn hình cảm ứng tra cứu thông tin và đẩy mạnh truyền thông đa phương tiện qua website, fanpage để lan tỏa giá trị di sản đến rộng rãi công chúng trong và ngoài nước. Không còn bó hẹp trong những tư liệu tĩnh, nơi đây đã thực hiện số hóa hồ sơ hiện vật, giúp những kỷ vật được lưu giữ vĩnh cửu trong không gian số. Đặc biệt, cách kể chuyện đã linh hoạt và sinh động hơn bởi hệ thống thuyết minh tự động thông qua các mã QR được bố trí tinh tế. Du khách, đặc biệt là thế hệ trẻ, không còn thụ động nghe mà có thể chủ động "chạm" vào lịch sử qua các màn hình tương tác đa điểm hoặc đắm mình trong không gian thực tế ảo VR360. Những tiếng võng đưa, tiếng thoi dệt cửi được tái hiện qua âm thanh đa giác quan đưa hình ảnh quê Bác đến gần hơn với công chúng bằng ngôn ngữ của thời đại mới. Dù cách lan tỏa đã hiện đại hơn với các nền tảng truyền thông số nhưng cái "hồn xưa" của mái nhà tranh, lũy tre xanh vẫn vẹn nguyên tạo nên một nhịp cầu di sản vững chắc kết nối quá khứ hào hùng với tương lai sáng tạo của tuổi trẻ.

Tại Khu di tích Kim Liên, du khách có thể quét mã QR hoặc"chạm" vào lịch sử qua các màn hình tương tác đa điểm hoặc đắm mình trong không gian thực tế ảo VR360

Từ những giá trị đã và đang được gìn giữ, có thể thấy Kim Liên không chỉ là nơi lưu giữ ký ức mà còn là không gian nuôi dưỡng những giá trị sống bền vững cho hôm nay và mai sau. Đặc biệt, năm nay, với việc được công nhận là Khu du lịch Quốc gia, Khu di tích Kim Liên càng trở thành điểm hẹn thiêng liêng của hàng vạn trái tim tìm về không chỉ để tri ân mà còn để lắng lại suy ngẫm và sống tốt hơn. Trong nhịp sống hiện đại nhiều vội vã, con người đôi khi dễ bị cuốn theo những điều mới mẻ mà quên đi những giá trị nền tảng. Nhưng chỉ cần một lần dừng lại ở Khu di tích Kim Liên, lắng nghe câu chuyện về cuộc đời giản dị mà vĩ đại của Bác, chúng ta dường như tìm lại được sự bình yên, thư thái và định hướng cho mình. Không phải ngẫu nhiên mà hằng năm nhiều đoàn cán bộ, chiến sĩ, học sinh, sinh viên và nhân dân lựa chọn nơi đây làm điểm đến trong các hành trình về nguồn cội. Theo thống kê, chỉ trong 4 ngày, từ 30/4-3/5/ 2026, Khu di tích đã đón 5.806 đoàn với hơn 55.000 lượt khách, có 113 khách quốc tế với 9 quốc tịch. Đằng sau những con số biết nói ấy, điều đọng lại sâu sắc hơn chính là những bài học ở Kim Liên không mang tính lý thuyết khô khan, trừu tượng mà thấm dần qua từng hình ảnh, hiện vật, từng câu chuyện cảm động, từng không gian rất đỗi gần gũi. Đó là bài học về lối sống giản dị, thanh bạch, về ý chí vượt khó, về tinh thần hết lòng vì dân, vì nước của Bác. Những điều tưởng như nhỏ bé ấy lại chính là nền tảng để hình thành nhân cách, hun đúc lý tưởng cho mỗi con người.

Du khách quốc tế xúc động khi nghe thuyết minh tại nhà cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc

Trong dòng chảy phát triển của du lịch hiện nay, Khu di tích Kim Liên cũng đang từng bước khẳng định vai trò là một điểm đến văn hóa - lịch sử giàu ý nghĩa. Không chạy theo sự ồn ào, phô trương hay thương mại hóa, nơi đây lựa chọn cách phát triển bền vững, lấy giá trị cốt lõi làm trung tâm. Việc kết nối với các điểm di tích, danh thắng trong khu vực, xây dựng các tuyến tham quan hợp lý, nâng cao chất lượng phục vụ… đã góp phần đưa hình ảnh quê Bác đến gần hơn với du khách trong và ngoài nước. Đó cũng là một cách để những giá trị “bất biến” tiếp tục được lan tỏa trong những hình thức mới, phù hợp với nhu cầu của xã hội hiện đại.

                                Du khách lắng nghe câu chuyện về cuộc đời giản dị mà vĩ đại của Bác

          Trong bối cảnh đất nước đang hội nhập sâu rộng, đối diện với nhiều cơ hội và thách thức, mỗi cán bộ, đảng viên của Khu di tích Kim Liên nói riêng, cả nước nói chung càng cần xác định rõ cái “bất biến” của mình: đó là lý tưởng cách mạng, là sự trung thành với Tổ quốc và Nhân dân, là đạo đức công vụ, là tinh thần trách nhiệm và liêm chính. Nếu đánh mất những điều đó thì dù có linh hoạt đến đâu cũng trở nên vô nghĩa. Nhưng nếu chỉ giữ nguyên mà không đổi mới, không thích ứng với yêu cầu của thời đại, từ chuyển đổi số, cải cách hành chính đến phương thức phục vụ Nhân dân thì sẽ rơi vào trì trệ, tụt hậu. Bởi vậy, người cán bộ hôm nay phải vừa “vững” vừa “mềm”: vững về nguyên tắc, mềm về phương pháp; vững về mục tiêu, linh hoạt trong hành động. Không chỉ với cán bộ, đảng viên, triết lý ấy còn là bài học cho mỗi người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ. Trong một thế giới biến động nhanh chóng, nơi mọi giá trị có thể bị thử thách, con người rất dễ bị cuốn theo những trào lưu nhất thời. Giữ được “bất biến” tức là giữ được giá trị cốt lõi của bản thân, giữ được đạo đức, lý tưởng sống chính là cách để không bị mất phương hướng. Nhưng đồng thời, phải biết “ứng vạn biến”: học hỏi cái mới, thích nghi với môi trường, đổi mới tư duy, sáng tạo trong hành động. Đó chính là con đường để mỗi cá nhân không chỉ tồn tại mà còn phát triển, đóng góp tích cực cho xã hội.

          Có thể nói, từ một lời dặn ngắn gọn trong hoàn cảnh lịch sử đặc biệt, Bác Hồ đã để lại cho chúng ta một phương châm sống và hành động mang giá trị vững bền mọi thời đại. Giữa dòng đời vạn biến, điều quan trọng nhất không phải là né tránh thay đổi mà là giữ được cái gốc của mình. Và khi cái gốc ấy đủ vững, mọi biến động sẽ không còn là thử thách đáng sợ mà trở thành cơ hội để khẳng định bản lĩnh và vươn lên. Và ở Khu di tích Kim Liên - tinh thần “dĩ bất biến, ứng vạn biến” vẫn đang được gìn giữ và lan tỏa mỗi ngày./.