Ngày văn hóa các dân tộc Việt Nam tại Tân Kỳ, Nghệ An     

Văn hóa là kết tinh những giá trị tốt đẹp được hun đúc qua hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước, là nền tảng tinh thần của xã hội, đồng thời là nguồn lực nội sinh quan trọng cho sự phát triển bền vững của đất nước. Trong hành trình xây dựng và phát triển dân tộc, văn hóa không chỉ lưu giữ ký ức lịch sử, bản sắc và cốt cách con người Việt Nam mà còn góp phần định hướng các quan hệ xã hội, nuôi dưỡng lòng yêu nước, tinh thần nhân ái, ý thức cộng đồng và khát vọng vươn lên. Khi đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với những yêu cầu ngày càng cao về chất lượng tăng trưởng, năng lực sáng tạo và hội nhập quốc tế, việc khẳng định vai trò của văn hóa càng trở nên cấp thiết. Chủ trương lấy ngày 24/11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam, được xác định trong Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, mang ý nghĩa chính trị, xã hội và nhân văn sâu sắc. Đặc biệt, việc tổ chức Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc theo Chỉ thị số 35/CT-TTg ngày 30/9/2026 của Thủ tướng Chính phủ mở ra cơ hội để các giá trị văn hóa thấm sâu hơn vào đời sống cộng đồng, biến tinh thần đoàn kết thành sức mạnh phát triển và biến các chủ trương về văn hóa thành những hành động thiết thực trong mỗi gia đình, khu dân cư và địa phương.

Ngày Văn hóa Việt Nam - dấu mốc khẳng định vị thế của văn hóa trong phát triển đất nước

Lịch sử dân tộc Việt Nam cho thấy sức sống của một quốc gia không chỉ được đo bằng tiềm lực kinh tế, quy mô lãnh thổ hay sức mạnh vật chất, mà còn được khẳng định bởi chiều sâu văn hóa, bản lĩnh tinh thần và khả năng gìn giữ những giá trị làm nên bản sắc của mình. Trải qua những biến thiên của lịch sử, người Việt Nam đã hình thành và bồi đắp hệ thống giá trị phong phú, từ lòng yêu nước, ý chí độc lập, tinh thần đoàn kết đến truyền thống hiếu học, lòng nhân ái, đức tính cần cù và đạo lý uống nước nhớ nguồn. Những giá trị ấy được lưu truyền qua tiếng nói, chữ viết, phong tục, tín ngưỡng, lễ hội, văn học, nghệ thuật, di tích lịch sử và những nếp sống bình dị trong mỗi gia đình, làng quê. Văn hóa vì thế vừa là ký ức của dân tộc, vừa là sức mạnh giúp dân tộc vượt qua thử thách, thích ứng với biến động và hướng tới tương lai.

Nhận thức sâu sắc vai trò đó, Đảng ta luôn quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng và phát triển văn hóa, coi văn hóa và con người là những yếu tố có ý nghĩa nền tảng đối với sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc. Nghị quyết số 80-NQ/TW tiếp tục phát triển tư duy chiến lược này khi xác định văn hóa, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột và hệ điều tiết cho phát triển nhanh, bền vững đất nước. Quan điểm ấy đặt văn hóa vào vị trí gắn bó hữu cơ với mọi lĩnh vực của đời sống, từ chính trị, kinh tế, giáo dục, xã hội, môi trường đến quốc phòng, an ninh và đối ngoại; đồng thời nhấn mạnh yêu cầu để các giá trị văn hóa thực sự trở thành sức mạnh mềm quốc gia trong kỷ nguyên mới.

Trong cách tiếp cận đó, văn hóa không thể chỉ được nhìn nhận như một lĩnh vực hoạt động chuyên biệt, gắn với biểu diễn nghệ thuật, lễ hội, bảo tàng hay các thiết chế văn hóa. Văn hóa còn hiện diện trong chất lượng của mỗi quyết định quản lý, trong đạo đức công vụ, trong cách ứng xử giữa con người với con người, trong trách nhiệm đối với cộng đồng và trong ý thức tôn trọng pháp luật. Một nền kinh tế phát triển bền vững cần được nâng đỡ bởi văn hóa kinh doanh lành mạnh; một xã hội văn minh cần được xây dựng trên nền tảng lòng nhân ái, sự trung thực và tinh thần thượng tôn pháp luật; một gia đình hạnh phúc cần có sự yêu thương, tôn trọng, trách nhiệm giữa các thành viên. Khi văn hóa trở thành chuẩn mực điều chỉnh hành vi và định hướng lựa chọn của con người, những giá trị tốt đẹp sẽ chuyển hóa thành nguồn lực phát triển cụ thể.

Bởi vậy, việc xác định ngày 24/11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam có ý nghĩa vượt ra ngoài khuôn khổ của một ngày kỷ niệm. Đây là dịp để toàn xã hội cùng nhìn nhận sâu sắc hơn giá trị của văn hóa dân tộc, tôn vinh những chủ thể sáng tạo và trao truyền văn hóa, đồng thời nâng cao trách nhiệm của mỗi cá nhân, tổ chức trong xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh. Theo tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW, ngày này còn hướng tới mở rộng cơ hội tiếp cận, nâng cao mức thụ hưởng văn hóa của Nhân dân, khuyến khích sáng tạo và tạo động lực để đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ, nghệ nhân tiếp tục đóng góp cho sự phát triển văn hóa Việt Nam.

Ý nghĩa thiết thực nhất của Ngày Văn hóa Việt Nam là đưa văn hóa đến gần hơn với mỗi người dân, để việc gìn giữ và phát huy bản sắc không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan quản lý hay những người làm công tác văn hóa, mà trở thành nhu cầu tự thân và trách nhiệm thường xuyên của toàn xã hội. Đó là khi mỗi gia đình ý thức hơn về việc giữ gìn nền nếp, gia phong; mỗi nhà trường quan tâm bồi dưỡng nhân cách, lòng nhân ái và năng lực sáng tạo cho học sinh; mỗi cơ quan xây dựng môi trường làm việc kỷ cương, trách nhiệm; mỗi khu dân cư gìn giữ tình làng nghĩa xóm, phát huy tinh thần tương thân tương ái. Đó cũng là khi các giá trị văn hóa hiện diện trong cách con người sử dụng không gian công cộng, ứng xử trên môi trường mạng, tiêu dùng sản phẩm văn hóa và tiếp nhận những ảnh hưởng từ bên ngoài.

Gắn Ngày Văn hóa Việt Nam với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc - kết nối các giá trị văn hóa trong đời sống cộng đồng

Nếu Ngày Văn hóa Việt Nam là dịp tôn vinh những giá trị làm nên bản sắc dân tộc, thì Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc là không gian thể hiện sinh động sức mạnh cộng đồng, tinh thần gắn bó và trách nhiệm của mỗi người đối với nơi mình sinh sống. Hai sự kiện có ý nghĩa riêng nhưng cùng hướng tới mục tiêu xây dựng con người, củng cố các mối quan hệ xã hội và phát huy những giá trị tốt đẹp của dân tộc. Việc kết nối Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc 18/11 với Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 để hình thành chuỗi hoạt động tuần văn hóa đại đoàn kết dân tộc trong năm 2026 là cách tiếp cận có ý nghĩa, tạo điều kiện để văn hóa gắn chặt hơn với đời sống nhân dân, đồng thời đưa tinh thần đoàn kết từ nhận thức trở thành hành động cụ thể.

Chỉ thị số 35/CT-TTg ngày 30/9/2026 của Thủ tướng Chính phủ đã xác định yêu cầu tổ chức các hoạt động kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam gắn kết với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc theo hướng trang trọng, rộng khắp, phong phú, sinh động, vui tươi, thiết thực và hiệu quả. Điểm đáng chú ý là yêu cầu lấy người dân làm trung tâm, là chủ thể tham gia, sáng tạo và thụ hưởng các giá trị văn hóa. Đây không đơn thuần là định hướng về phương thức tổ chức sự kiện, mà còn thể hiện quan điểm nhất quán: văn hóa chỉ có thể phát triển bền vững khi bắt nguồn từ đời sống, đáp ứng nhu cầu chính đáng của Nhân dân và được cộng đồng tự giác gìn giữ, bồi đắp.

Điều quan trọng là các hoạt động phải tạo cơ hội để nhiều nhóm dân cư cùng tham gia, từ người cao tuổi, thanh niên, thiếu nhi đến nghệ nhân, người lao động, đồng bào dân tộc thiểu số và những người có hoàn cảnh khó khăn. Khi người cao tuổi kể chuyện lịch sử địa phương, nghệ nhân hướng dẫn thế hệ trẻ thực hành một làn điệu dân ca, các gia đình cùng giới thiệu món ăn truyền thống, học sinh tham gia tìm hiểu di sản quê hương, văn hóa sẽ trở thành cầu nối giữa các thế hệ. Những hoạt động tưởng như giản dị ấy có thể góp phần khôi phục sự gắn bó trong cộng đồng, nuôi dưỡng niềm tự hào về quê hương và làm cho những giá trị truyền thống tiếp tục hiện diện trong đời sống hiện đại.

Ở chiều sâu hơn, mối quan hệ giữa văn hóa và đại đoàn kết được thể hiện ở khả năng tìm thấy những giá trị chung trong sự đa dạng. Việt Nam là quốc gia thống nhất gồm nhiều dân tộc, vùng miền, cộng đồng cư dân với phong tục, ngôn ngữ và hình thức sinh hoạt văn hóa khác nhau. Sự đa dạng đó là tài sản quý báu, góp phần làm phong phú diện mạo văn hóa dân tộc. Tôn trọng sự khác biệt, khuyến khích giao lưu, chia sẻ và bình đẳng trong tham gia các hoạt động văn hóa chính là cách củng cố sự đồng thuận xã hội trên nền tảng bản sắc chung. Đại đoàn kết không đòi hỏi mọi cộng đồng phải giống nhau, mà cần tạo điều kiện để mỗi cộng đồng phát huy bản sắc của mình, đồng thời gắn bó trong một chỉnh thể thống nhất.

Chỉ thị số 35/CT-TTg cũng nhấn mạnh việc phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, đoàn thể nhân dân và những người có uy tín; đồng thời huy động sự tham gia phù hợp của doanh nghiệp, cộng đồng và các chủ thể sáng tạo văn hóa. Điều đó đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý, tổ chức xã hội và người dân trong quá trình xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện và đánh giá kết quả. Mỗi lực lượng cần có vai trò cụ thể, tránh chồng chéo nhiệm vụ hoặc biến hoạt động cộng đồng thành công việc hành chính nặng nề. Đặc biệt, cần khắc phục tư tưởng chạy theo quy mô, hình thức, tránh lãng phí nguồn lực và bảo đảm các hoạt động được tổ chức đúng mục tiêu, phù hợp với điều kiện thực tế.

Một yêu cầu có ý nghĩa lâu dài là kết thúc chuỗi hoạt động không đồng nghĩa với kết thúc nhiệm vụ phát triển văn hóa. Chỉ thị đã đặt ra định hướng lựa chọn ít nhất một hoạt động, sản phẩm, câu chuyện hoặc không gian văn hóa tiêu biểu để giới thiệu, quảng bá, gắn với phát triển du lịch và công nghiệp văn hóa; đồng thời mỗi xã, phường lựa chọn ít nhất một hoạt động hoặc mô hình phù hợp để tiếp tục duy trì, phát huy sau Ngày Văn hóa Việt Nam. Đây là cách chuyển từ tổ chức sự kiện theo thời điểm sang xây dựng mô hình văn hóa có khả năng vận hành thường xuyên.

Như vậy, sự kết nối giữa Ngày Văn hóa Việt Nam và Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc không chỉ tạo nên một chuỗi hoạt động có sức lan tỏa trong tháng 11/2026, mà còn mở ra cơ hội đổi mới phương thức xây dựng đời sống văn hóa cơ sở. Khi người dân thực sự là chủ thể, khi bản sắc địa phương được tôn trọng và khi mỗi hoạt động tạo ra giá trị tiếp nối, văn hóa sẽ trở thành chất keo gắn kết cộng đồng, củng cố niềm tin, khơi dậy tinh thần trách nhiệm và tạo nền tảng xã hội vững chắc cho phát triển.

Phát huy giá trị văn hóa trong xây dựng con người Việt Nam và phát triển bền vững

Mục tiêu sâu xa của phát triển văn hóa là xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện, có lòng yêu nước, bản lĩnh, trí tuệ, đạo đức, tinh thần tự chủ, ý thức trách nhiệm và khát vọng cống hiến. Nghị quyết số 80-NQ/TW đặt yêu cầu phát triển văn hóa gắn liền với hoàn thiện nhân cách con người, xây dựng môi trường văn hóa nhân văn, lành mạnh, văn minh, hiện đại. Trong đó, các hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam cần được triển khai đồng bộ, trở thành nền tảng định hướng hành vi cá nhân và các quan hệ xã hội.

Để những định hướng này đi vào cuộc sống, cần bắt đầu từ những môi trường gần gũi nhất với mỗi con người. Gia đình là nơi đầu tiên hình thành nhân cách, nuôi dưỡng tình yêu thương, lòng biết ơn và ý thức trách nhiệm. Nhà trường có vai trò truyền đạt tri thức, bồi dưỡng năng lực sáng tạo, giáo dục đạo đức và giúp học sinh hiểu biết về lịch sử, văn hóa dân tộc. Cộng đồng xã hội tạo điều kiện để những giá trị được thực hành, kiểm nghiệm và củng cố thông qua các mối quan hệ hằng ngày. Vì vậy, các hoạt động hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam cần quan tâm đến cả ba môi trường này, tránh tình trạng phong trào chỉ diễn ra tại địa điểm tổ chức mà chưa tạo được chuyển biến trong nếp sống thường nhật.

Đối với thế hệ trẻ, giáo dục văn hóa cần được thực hiện bằng những hình thức gần gũi, sinh động, phù hợp với đặc điểm tâm lý và khả năng tiếp nhận. Bên cạnh các bài học lịch sử, văn học, nghệ thuật, cần tạo điều kiện để thanh thiếu niên trực tiếp trải nghiệm di sản, tìm hiểu phong tục địa phương, gặp gỡ nghệ nhân, tham gia hoạt động thiện nguyện và sáng tạo những sản phẩm truyền thông về quê hương. Khi được tham gia bằng chính khả năng và ý tưởng của mình, người trẻ sẽ nhận thấy văn hóa không phải là những giá trị xa xôi thuộc về quá khứ, mà là một phần của cuộc sống hiện tại, có khả năng đồng hành với sự phát triển của mỗi cá nhân.

Cùng với đó, xây dựng văn hóa gia đình cần được xem là một nội dung quan trọng trong phát triển văn hóa cộng đồng. Những giá trị như hiếu nghĩa, thủy chung, tôn trọng, bình đẳng, sẻ chia và trách nhiệm giữa các thành viên tạo nên nền tảng của gia đình hạnh phúc. Trong điều kiện xã hội hiện đại, việc gìn giữ truyền thống không có nghĩa là duy trì mọi quan niệm cũ một cách máy móc, mà cần kế thừa những giá trị tích cực, đồng thời loại bỏ các tập quán không còn phù hợp, những định kiến cản trở sự phát triển của con người. Một gia đình có văn hóa là nơi các thành viên được tôn trọng, trẻ em được bảo vệ, người cao tuổi được quan tâm và mỗi người đều có trách nhiệm đóng góp vào hạnh phúc chung.

Đưa tinh thần Ngày Văn hóa Việt Nam trở thành động lực hành động thường xuyên

Để Ngày Văn hóa Việt Nam thực sự tạo được sức lan tỏa, khâu tổ chức thực hiện có ý nghĩa quyết định. Trước hết, các cấp, các ngành và địa phương cần nâng cao nhận thức về vai trò của văn hóa, xác định rõ trách nhiệm của người đứng đầu và xây dựng kế hoạch phù hợp với điều kiện thực tế. Công tác tuyên truyền cần làm nổi bật ý nghĩa của ngày 24/11, đồng thời giới thiệu những mô hình tốt, cách làm sáng tạo và những tấm gương tiêu biểu trong bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa. Nội dung tuyên truyền phải gần gũi, dễ hiểu, hướng đến việc khuyến khích người dân tham gia chứ không chỉ truyền tải thông tin một chiều.

Việc huy động nguồn lực xã hội cần được thực hiện công khai, minh bạch, có trọng tâm và bảo đảm hiệu quả. Nhà nước giữ vai trò định hướng, xây dựng cơ chế và bảo đảm điều kiện cần thiết; cộng đồng chủ động tham gia; doanh nghiệp có thể đồng hành bằng nguồn lực, công nghệ và năng lực tổ chức; đội ngũ trí thức, nghệ nhân, văn nghệ sĩ đóng góp tri thức và sáng tạo. Sự phối hợp ấy cần hướng tới mục tiêu chung là nâng cao chất lượng đời sống văn hóa, bảo đảm cơ hội tiếp cận bình đẳng và tạo điều kiện để các giá trị tốt đẹp được lưu truyền qua nhiều thế hệ.

Bên cạnh đó, cần có phương thức đánh giá kết quả dựa trên những chuyển biến thực chất. Một chương trình thành công không chỉ được thể hiện qua số người tham dự hay mức độ sôi nổi trong ngày hội, mà còn qua khả năng duy trì hoạt động sau sự kiện, sự trưởng thành của các câu lạc bộ văn hóa, mức độ tham gia của thanh thiếu niên, việc bảo tồn những giá trị có nguy cơ mai một và sự cải thiện trong ứng xử cộng đồng. Những kết quả này cần được tổng kết, chia sẻ và nhân rộng phù hợp, tránh áp dụng máy móc một mô hình cho mọi địa phương.

Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 là dịp để mỗi người nhận thức rõ hơn rằng bảo vệ và phát triển văn hóa không phải là nhiệm vụ riêng của một ngành, một tổ chức hay một nhóm người, mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Mỗi gia đình gìn giữ nếp sống tốt đẹp, mỗi nhà trường nuôi dưỡng nhân cách, mỗi cơ quan thực hành văn hóa công vụ, mỗi nghệ nhân trao truyền di sản và mỗi người dân ứng xử có trách nhiệm đều đang góp phần xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Việc gắn Ngày Văn hóa Việt Nam với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026 càng nhấn mạnh mối quan hệ bền chặt giữa văn hóa và sức mạnh cộng đồng. Văn hóa nuôi dưỡng tinh thần đoàn kết; đoàn kết tạo môi trường để các giá trị văn hóa được gìn giữ, sáng tạo và phát triển. Khi mỗi khu dân cư trở thành một không gian văn hóa sống động, mỗi người dân trở thành chủ thể sáng tạo và thụ hưởng, những giá trị truyền thống sẽ có thêm sức sống trong xã hội hiện đại.

Từ chủ trương đến hành động, từ ngày hội đến đời sống thường nhật, từ bảo tồn di sản đến sáng tạo những giá trị mới, hành trình phát triển văn hóa đòi hỏi sự kiên trì, đồng bộ và trách nhiệm của toàn xã hội. Ngày Văn hóa Việt Nam không chỉ nhắc nhớ về cội nguồn mà còn khơi dậy khát vọng xây dựng tương lai; không chỉ tôn vinh những giá trị đã được hun đúc qua lịch sử mà còn thúc đẩy sáng tạo, đổi mới và hội nhập. Khi văn hóa thực sự thấm sâu vào mọi lĩnh vực của đời sống, trở thành nền tảng của ứng xử, động lực của sáng tạo và sợi dây gắn kết cộng đồng, sức mạnh nội sinh của dân tộc sẽ được phát huy mạnh mẽ, góp phần xây dựng đất nước Việt Nam phát triển nhanh, bền vững, nhân văn và giàu bản sắc trong kỷ nguyên mới./