Ngày 2-9-1945, tại Quảng trường Ba Đình, Hà Nội, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, mở ra kỷ nguyên mới cho lịch sử dân tộc. Ảnh tư liệu 

Mùa thu năm 1945, tại Quảng trường Ba Đình lịch sử, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thay mặt Chính phủ lâm thời đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Hơn tám thập kỷ đã trôi qua, nhưng âm vang của thời khắc lịch sử ấy vẫn còn vang vọng, mang theo một tư tưởng mang tính thời đại: Tư tưởng về độc lập, tự do. Ngày nay, trong kỷ nguyên hội nhập và phát triển, tư tưởng vĩ đại ấy không chỉ là kim chỉ nam cho sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc mà còn là cội nguồn sức mạnh, thắp sáng lên khát vọng xây dựng một đất nước Việt Nam phồn vinh, hạnh phúc và hùng cường.

1. Độc lập, tự do - Chân lý vĩnh cửu từ Tuyên ngôn Độc lập 1945

Mùa thu lịch sử năm 1945, giữa Quảng trường Ba Đình lộng gió, giọng nói ấm áp mà dõng dạc của Chủ tịch Hồ Chí Minh vang lên, xé toạc bức màn đêm tăm tối của kiếp nô lệ hơn 80 năm, chính thức khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Trong Tuyên ngôn Độc lập, Người đã mở đầu bằng chân lý không thể bác bỏ về quyền con người được trích dẫn từ Tuyên ngôn Độc lập của nước Mỹ (1776) và Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền của cách mạng Pháp (1791): “Tất cả mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng. Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được; trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc”. Mượn những lẽ phải không ai có thể chối cãi được từ tinh hoa nhân loại về quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do, Bác đã vĩ đại hóa những giá trị ấy khi nâng tầm quyền của mỗi cá nhân thành quyền thiêng liêng, bất khả xâm phạm của cả một dân tộc. Một dân tộc đã gan góc chống ách nô lệ của thực dân, một dân tộc đã dũng cảm đứng về phe Đồng minh chống phát xít, dân tộc ấy nhất định phải được tự do, dân tộc ấy nhất định phải được độc lập!

Chân lý ấy không chỉ là một lời tuyên bố chính trị vang vọng toàn cầu, mà là báu vật được kết tinh từ máu xương, nước mắt và khát vọng tự ngàn đời của muôn triệu người con đất Việt. Nó trở thành ngọn đuốc rực sáng soi đường cho cả dân tộc bước vào những cuộc trường chinh vệ quốc vĩ đại nhất của thế kỷ XX, với một niềm tin không bao giờ lay chuyển: “Không có gì quý hơn độc lập, tự do”. Thời gian có thể lùi xa, thế giới có thể đổi thay với những bước tiến vũ bão, nhưng lời thề “quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy” vẫn luôn là kim chỉ nam, là chân lý vĩnh hằng. Đó chính là bệ đỡ tinh thần thiêng liêng nhất để đất nước Việt Nam tự tin đứng vững trước muôn vàn giông bão và kiêu hãnh vươn mình trong kỷ nguyên phát triển mới.

Sự vĩ đại của Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ nằm ở việc tiếp thu tinh hoa nhân loại, mà Người đã vươn lên một tầm cao mới khi suy rộng ra: Quyền của con người phải gắn liền và đặt trên nền tảng quyền của dân tộc. Một dân tộc bị áp bức, nô lệ thì những cá nhân trong dân tộc ấy không thể có quyền sống, quyền tự do và hạnh phúc đích thực. Từ đó, Người khẳng định đanh thép: “Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã thành một nước tự do độc lập. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy”.

Tư tưởng độc lập, tự do trong Tuyên ngôn độc lập không phải là một khẩu hiệu suông, mà là kết tinh từ máu xương của hàng triệu người con đất Việt qua những năm tháng kháng chiến trường kỳ chống thực dân, phong kiến. Nó trở thành lẽ sống, thành sức mạnh vô song để dân tộc ta vượt qua hai cuộc kháng chiến chống thực Pháp và chống đế quốc Mỹ, cứu nước giành thắng lợi hoàn toàn, non sông thu về một giải, cả nước thống nhất đi lên chủ nghĩa xã hội.

2. Từ giữ vững độc lập đến khát vọng hùng cường trong kỷ nguyên mới

Nếu như trong thế kỷ XX, nhiệm vụ thiêng liêng nhất của dân tộc là giành và giữ vững nền độc lập, thống nhất non sông, thì bước sang thế kỷ XXI - kỷ nguyên của toàn cầu hóa và cách mạng công nghiệp lần thứ tư, sứ mệnh lịch sử đặt ra cho toàn Đảng, toàn dân ta là: Phải đưa đất nước vươn lên mạnh mẽ, thoát khỏi nghèo nàn, lạc hậu, sánh vai với các cường quốc năm châu như tâm nguyện của Bác Hồ. Tiếp thu tinh thần Đại hội XIII, Đại hội XIV của Đảng tiếp tục chỉ rõ định hướng và tầm nhìn chiến lược: Khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc; phấn đấu đến năm 2030 (kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng) Việt Nam là nước đang phát triển, có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; và đến năm 2045 (kỷ niệm 100 năm thành lập nước), trở thành nước phát triển, thu nhập cao.

Khát vọng hùng cường không phải là một giấc mơ viển vông. Nó được xây dựng trên một nền tảng thực tiễn vững chắc. Sau hơn 40 năm đổi mới, đất nước ta có được cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín  trên trường quốc tế. Từ một nền kinh tế nông nghiệp lạc hậu, bị bao vây cấm vận, Việt Nam đã trở thành một trong những nền kinh tế năng động nhất khu vực, hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế toàn cầu. Chúng ta đã tự chủ được nhiều lĩnh vực công nghệ, nông nghiệp vươn tầm xuất khẩu hàng đầu thế giới, và vị thế ngoại giao ngày càng được củng cố.

3. Mối quan hệ biện chứng giữa tư tưởng độc lập, tự do trong Tuyên ngôn độc lập và khát vọng hùng cường hiện nay

Dòng chảy lịch sử của dân tộc Việt Nam là một bản trường ca bất tận, nơi mỗi thế hệ đều gánh vác trên vai những sứ mệnh thiêng liêng. Trong cuộc hành trình vĩ đại ấy, độc lập dân tộc luôn là tiền đề - một nền móng vững chãi được xây đắp, đổi lấy bằng máu xương, nước mắt và ý chí kiên cường của biết bao lớp người đi trước. Độc lập không đơn thuần là một bầu trời bình yên vắng bóng quân thù, mà đó là quyền tự quyết, khát vọng thiêng liêng, là quyền được sống, được tự do và mưu cầu hạnh phúc trên chính quê hương đất tổ. Nếu không có tiền đề bất di bất dịch ấy, không có mảnh đất tự do để gieo hạt, thì mọi giấc mơ phát triển hay cất cánh vươn xa đều mãi chỉ là những ảo ảnh hư vô.

Thế nhưng, lịch sử không bao giờ cho phép một dân tộc kiên cường ngủ quên trên vòng nguyệt quế của những chiến công. Khi Tổ quốc đã liền một dải, sứ mệnh kiến thiết vẫy gọi chúng ta bước vào một cuộc trường chinh mới: vươn lên thoát khỏi sự nghèo nàn, lạc hậu. Lúc này, Việt Nam hùng cường chính là đích đến rực rỡ ở phía chân trời. Đó là khát vọng về một quốc gia thịnh vượng, nơi người dân được tận hưởng ấm no, hạnh phúc trọn vẹn; nơi kinh tế, khoa học và văn hóa phát triển rực rỡ, đưa đất nước sánh vai cùng các cường quốc năm châu. Đích đến ấy là lời hứa của hiện tại với tương lai, là tâm nguyện vĩ đại mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gửi gắm lại cho muôn đời sau.

Và sâu xa hơn, sự vươn mình rực rỡ ấy không chỉ để chạm tay vào vinh quang, mà Việt Nam hùng cường còn chính là một bệ phóng vĩ đại. Trong một thế giới luôn tiềm ẩn những biến động khôn lường và cạnh tranh gay gắt, không có sự bảo vệ nào vững chắc cho nền độc lập dân tộc bằng chính nội lực của quốc gia. Sức mạnh của một nền kinh tế năng động, một nền quốc phòng vững mạnh, sự kết tinh của trí tuệ và bản sắc văn hóa dân tộc sẽ tạo nên một "tấm khiên" bất khả xâm phạm. Lấy bệ phóng hùng cường ấy, khát vọng Việt Nam sẽ tiếp tục bay cao, cất tiếng nói đầy uy lực trên trường quốc tế và vững vàng làm chủ vận mệnh của mình trước mọi giông bão thời đại.

Từ tiền đề độc lập đến đích đến và bệ phóng hùng cường là một sự tiếp nối biện chứng, thủy chung. Giữ vững độc lập là cách chúng ta tri ân quá khứ, và kiến tạo hùng cường chính là trách nhiệm thiêng liêng của thế hệ hôm nay dành cho tương lai. Trong bối cảnh thế giới có nhiều biến động phức tạp, cạnh tranh địa chính trị gay gắt, một quốc gia chỉ thực sự giữ vững được độc lập khi quốc gia đó có thực lực mạnh. Kinh tế phát triển, quốc phòng - an ninh vững mạnh, nền văn hóa đậm đà bản sắc và một xã hội đồng thuận chính là "bức tường thành" vững chắc nhất để bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa. Xây dựng một nước Việt Nam cường thịnh chính là cách tốt nhất để bảo vệ thành quả của Tuyên ngôn Độc lập.

4. Trách nhiệm của thế hệ hôm nay

Để hiện thực hóa khát vọng hùng cường, đòi hỏi sự chung sức, đồng lòng của hơn 100 triệu người dân Việt Nam, đặc biệt là thế hệ trẻ

Phát huy tinh thần tự lực, tự cường: Âm vang của bản Tuyên ngôn Độc lập mùa thu năm 1945 không chỉ là lời tuyên bố đanh thép về quyền bình đẳng, quyền sống và quyền tự do của một dân tộc, mà còn là kết tinh vĩ đại của tinh thần tự lực, tự cường - ý chí "đem sức ta mà tự giải phóng cho ta" đã được hun đúc qua hàng ngàn năm lịch sử. Bước vào tình hình mới hiện nay, khi thế giới đang chuyển mình sâu sắc bởi làn sóng toàn cầu hóa, cách mạng công nghiệp lần thứ tư và những biến động phức tạp của thời cuộc, tinh thần ấy chưa bao giờ mất đi giá trị, mà trái lại, càng trở nên cấp thiết và mang một tầm vóc thời đại mới. Tự lực, tự cường ngày nay không còn là những cuộc trường chinh đánh đuổi ngoại xâm, mà là cuộc dấn thân không ngừng nghỉ trên mặt trận kinh tế, khoa học công nghệ, văn hóa và ngoại giao. Đó là khát vọng xây dựng một nền kinh tế độc lập, tự chủ, có sức chống chịu dẻo dai trước mọi cú sốc từ bên ngoài; là quyết tâm làm chủ công nghệ, chuyển đổi số và kiến tạo những giá trị mang thương hiệu Việt Nam trên bản đồ thế giới. Hơn lúc nào hết, tinh thần Tuyên ngôn Độc lập đòi hỏi mỗi người con đất Việt phải xóa bỏ tâm lý ỷ lại, không ngừng học hỏi, đổi mới sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, biến niềm tự hào quá khứ thành năng lực cạnh tranh trong hiện tại. Chỉ khi biết đứng vững bằng chính khối óc, bàn tay và nội lực của mình, kết hợp hài hòa với sức mạnh của thời đại, dân tộc ta mới thực sự biến khát vọng hùng cường thành hiện thực, hiên ngang sải bước vươn ra biển lớn với tư thế của một quốc gia tự chủ, thịnh vượng và rạng rỡ vinh quang.

Hội kéo chữ trong lễ hội Phủ Dầy. Ảnh: Bộ VHTTDL

Giữ gìn bản sắc văn hóa: Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng của kỷ nguyên số, khi ranh giới giữa các quốc gia ngày càng mờ dần, việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc đã trở thành một mệnh lệnh sống còn để bảo vệ “linh hồn” của Tổ quốc. Bản sắc văn hóa không chỉ hiện diện qua những phong tục tập quán, qua tà áo dài, câu Quan họ, điệu Ví, Gặm, Đờn ca tài tử, hay tiếng Việt mến thương, mà cao hơn cả, đó là hệ giá trị tinh thần, là lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết và đạo lý uống nước nhớ nguồn được hun đúc qua hàng ngàn năm lịch sử. Giữ gìn bản sắc văn hóa trong thời đại mới không đồng nghĩa với việc khép kín hay bảo thủ ôm lấy những giá trị cũ, mà là sự tiếp biến văn hóa một cách chủ động, sáng tạo: biết gạn đục khơi trong, tiếp thu tinh hoa nhân loại để làm giàu thêm kho tàng văn hóa dân tộc theo phương châm “hòa nhập nhưng không hòa tan”. Trong cuộc cạnh tranh toàn cầu hiện nay, văn hóa chính là cội nguồn của sức mạnh mềm, là "tấm hộ chiếu" định vị bản lĩnh và cốt cách của con người Việt Nam trên trường quốc tế. Một quốc gia hùng cường thực sự không chỉ được đo đếm bằng những chỉ số tăng trưởng kinh tế hay những tòa nhà chọc trời, mà phải được cắm rễ sâu bền trên một nền tảng văn hóa vững chắc. Chỉ khi văn hóa còn, dân tộc mới còn; và chỉ khi biết nâng niu, chuyển hóa những giá trị truyền thống thành động lực phát triển, chúng ta mới có được một điểm tựa tinh thần vững chắc để tự tin kiến tạo nên một nước Việt Nam phồn vinh, hiện đại mà vẫn vẹn nguyên hồn cốt ngàn đời.

Phát huy cao độ khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong kỷ nguyên mới: Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng đúc kết: “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết / Thành công, thành công, đại thành công”. Lời căn dặn ấy đã trở thành sợi chỉ đỏ xuyên suốt, là cội nguồn sức mạnh vô địch đưa dân tộc Việt Nam vượt qua muôn vàn thác ghềnh của lịch sử để giành và giữ vững nền độc lập, tự do. Bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên của hội nhập quốc tế sâu rộng, của kỷ nguyên số và khát vọng vươn mình trỗi dậy, sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc lại càng mang một ý nghĩa chiến lược sống còn. Đoàn kết ngày nay không chỉ đơn thuần là sự kề vai sát cánh chống lại giặc ngoại xâm hay vượt qua thiên tai, bão lũ mà là sự quy tụ, kết tinh trí tuệ, bản lĩnh và khát vọng của hơn một trăm triệu người con mang dòng máu Lạc Hồng, dù ở trong nước hay đang sinh sống, học tập khắp năm châu. Đó là sự khoan dung, khép lại quá khứ, tôn trọng những điểm khác biệt không trái với lợi ích chung của quốc gia, để cùng hướng tới một mục tiêu cao cả nhất: xây dựng một nước Việt Nam phồn vinh, hạnh phúc và hùng cường. Giữa bối cảnh thế giới đầy rẫy những biến động khôn lường và cạnh tranh địa chính trị gay gắt, sức mạnh vĩ đại nhất của dân tộc ta không nằm ở vũ khí hay nguồn tài nguyên hữu hạn, mà cắm rễ sâu sâu xa nơi “thế trận lòng dân” vững chắc. Khi triệu trái tim cùng chung một nhịp đập yêu nước, triệu khối óc cùng đồng lòng hiến kế xây đời, khối đại đoàn kết ấy sẽ hóa thành nguồn năng lượng nội sinh vô tận, đập tan mọi trở lực, làm bệ phóng vững chãi để con tàu Việt Nam kiêu hãnh rẽ sóng vươn ra biển lớn.

Tuyên ngôn Độc lập năm 1945 là một bản anh hùng ca bất diệt, đánh dấu một cột mốc chói lọi trong lịch sử dân tộc. Tư tưởng về độc lập, tự do của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã, đang và sẽ mãi là ngọn đuốc soi đường cho dân tộc Việt Nam tiến bước. Tiếp nối truyền thống vẻ vang ấy, khát vọng xây dựng một Việt Nam hùng cường, phồn vinh và hạnh phúc, phấn đấu đến năm 2030 - kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng - nước ta sẽ trở thành nước đang phát triển, có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; và vinh quang hơn nữa là đến năm 2045 - kỷ niệm 100 năm Quốc khánh - Việt Nam sẽ chính thức bước vào hàng ngũ các nước phát triển, có thu nhập cao theo tinh thần Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng chính là mệnh lệnh từ trái tim, là lời hứa thiêng liêng của thế hệ hôm nay với Chủ tịch Hồ Chí Minh và với các thế hệ cha anh đi trước. Mục tiêu phía trước dẫu còn nhiều chông gai, nhưng với điểm tựa lịch sử vững chắc và khát vọng vươn lên mạnh mẽ, con tàu Việt Nam nhất định sẽ rẽ sóng ra khơi, vươn tới bến bờ vinh quang.

Để chạm đến những mốc son ấy, Việt Nam đang dồn lực thực hiện các mục tiêu đột phá mang tính thời đại: chuyển đổi số toàn diện, phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và vươn lên làm chủ khoa học công nghệ, biến trí tuệ nhân tạo và đổi mới sáng tạo thành động lực tăng trưởng chính. Tuy nhiên, sự vươn mình không chỉ được đo đếm bằng những con số kinh tế. Mục tiêu cốt lõi còn là sự phát triển hài hòa, đặt con người vào vị trí trung tâm, xây dựng một nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc làm nền tảng tinh thần vững chắc. Đồng thời, không ngừng củng cố tiềm lực quốc phòng, an ninh, bảo vệ vững chắc độc lập chủ quyền, nâng tầm ngoại giao để đóng góp tích cực vào hòa bình, ổn định của khu vực và thế giới. Đó là một chặng đường vĩ đại, đòi hỏi sự nỗ lực phi thường, bản lĩnh kiên cường và sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, đưa con tàu Việt Nam hiên ngang tiến vào kỷ nguyên rực rỡ nhất của lịch sử nước nhà./.